Zeaxanthine
Zeaxanthine is een vetoplosbare xanthofylcarotenoïde en is, samen met luteïne en meso-zeaxanthine, een belangrijk bestanddeel van het maculapigment in de gele vlek (macula lutea) van het netvlies. Zeaxanthine werkt als antioxidant en blauwlichtfilter en helpt zo het oog beschermen tegen oxidatieve en lichtgeïnduceerde schade.
Het meeste onderzoek naar zeaxanthine richt zich dan ook op de ooggezondheid, waarbij zeaxanthine vaak samen met luteïne wordt onderzocht. Luteïne kan in het netvlies worden omgezet in meso-zeaxanthine, de derde belangrijke carotenoïde van het maculapigment.
Suppletie met luteïne en zeaxanthine kan de maculapigmentdichtheid verhogen en is onder meer onderzocht bij leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie (LMD; Engels: age-related macular degeneration, AMD) en in relatie tot de visuele functie. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar mogelijke effecten op cognitieve functies en antioxidatieve en inflammatoire processen.
Bronnen
Belangrijke voedingsbronnen van zeaxanthine zijn oranje paprika, eierdooier, maïs, sinaasappel, mango, honingmeloen, druiven, gojibessen en spirulina. Het groot afrikaantje (Tagetes erecta) wordt veel gebruikt als bron voor zeaxanthine in voedingssupplementen.
Indicaties
- Ondersteuning bij oogaandoeningen, met name bij LMD en mogelijk cataract
- Ondersteuning maculapigmentdichtheid en visuele functie
- Mogelijke ondersteuning van cognitieve functies
Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor zeaxanthine
Gebruiksadviezen
- Algemene adviesdosering: 1-20 mg/dag
- Ooggezondheid: 2 mg/dag*
*Zeaxanthine wordt vaak gecombineerd met luteïne en meso-zeaxanthine. Een combinatie van 2 mg zeaxanthine, 10 mg luteïne en 10 mg meso-zeaxanthine per dag is in verschillende klinische studies onderzocht in relatie tot de maculapigmentdichtheid en visuele functie. Bovendien is de combinatie van 2 mg zeaxanthine en 10 mg luteïne ook uitgebreid onderzocht als onderdeel van de AREDS2-formule.
Zeaxanthine is vetoplosbaar. Inname bij een vetbevattende maaltijd bevordert de opname.
Interactie
Zeaxanthine kan theoretisch de bloedglucose verlagen. Houd hier rekening mee bij gebruik van bloedglucoseverlagende medicatie. Deze mogelijke interactie is gebaseerd op preklinisch onderzoek.
Veiligheid
Zeaxanthine uit supplementen wordt over het algemeen goed verdragen. Een dosering van 2 mg zeaxanthine per dag is in klinisch onderzoek langdurig toegepast, waaronder in studies naar ooggezondheid met een follow-up van circa tien jaar. Ook hogere doseringen van 4 tot 10 mg zeaxanthine per dag zijn gedurende twaalf maanden onderzocht zonder duidelijke veiligheidsproblemen.
Literatuur
- Mares J. Lutein and zeaxanthin isomers in eye health and disease. Annu Rev Nutr. 2016;36:571-602.
- Murillo AG et al. Zeaxanthin: metabolism, properties, and antioxidant protection of eyes, heart, liver, and skin. Antioxidants (Basel). 2019;8:390.
- Jia YP et al. The pharmacological effects of lutein and zeaxanthin on visual disorders and cognition diseases. Molecules. 2017;22(4).
- Ma L et al. Effect of lutein and zeaxanthin on macular pigment and visual function in patients with early age-related macular degeneration. Ophthalmology. 2012;119:2290-7.
- Age-related eye disease study 2 research group. Lutein + zeaxanthin and omega-3 fatty acids for age-related macular degeneration: the age-related eye disease study 2 (AREDS2) randomized clinical trial. JAMA. 2013;309:2005-15.
- Chew EY et al. Long-term outcomes of adding lutein/zeaxanthin and ω-3 fatty acids to the AREDS supplements on age-related macular degeneration progression: AREDS2 report 28. JAMA Ophthalmol. 2022;140:692-98.
- Liu XH et al. Association between lutein and zeaxanthin status and the risk of cataract: a meta-analysis. Nutrients. 2014;6:452-65.
- Kelly D et al. Cognitive function and its relationship with macular pigment optical density and serum concentrations of its constituent carotenoids. J Alzheimers Dis. 2015;48:261-77.
- Tao M et al. The association between lutein and zeaxanthin intake and multi-level biological aging. Front Nutr. 2025;12:1618158.
- Renzi-Hammond LM et al. Effects of a lutein and zeaxanthin intervention on cognitive function: a randomized, double-masked, placebo-controlled trial of younger healthy adults. Nutrients. 2017;9(11).
- Lopresti AL et al. The effects of lutein and zeaxanthin supplementation on cognitive function in adults with self-reported mild cognitive complains: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Front Nutr. 2022;9:843512.
- Stringham NT et al. Lutein, zeaxanthin, and meso-zeaxanthin supplementation attenuates inflammatory cytokines and markers of oxidative cardiovascular processes in humans. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2024;34:1976-83.
Terug