Saffraan
Saffraan is een aromatische specerij afkomstig van de gedroogde stampers van de saffraankrokus (Crocus sativus). De plant wordt voornamelijk geteeld in Iran en andere delen van Azië en het Middellandse Zeegebied. Saffraan wordt al duizenden jaren gebruikt als kleurstof, smaakmaker en traditioneel geneesmiddel en staat vanwege de kostbare en arbeidsintensieve productie ook wel bekend als het ‘rode goud’.
Binnen onder meer de traditionele Perzische en Chinese geneeskunde kent saffraan een lange geschiedenis van gebruik bij uiteenlopende gezondheidsklachten. Tegenwoordig richt wetenschappelijk onderzoek zich vooral op de mogelijke effecten van saffraan op stemming en mentaal welzijn. Daarnaast wordt saffraan onderzocht in relatie tot onder meer cognitieve functies, ooggezondheid en seksuele functie. De klinische onderbouwing verschilt per toepassing en voor verschillende gezondheidseffecten is aanvullend onderzoek nodig.
Bronnen
De gedroogde, oranjerode stampers (stigma) van de saffraankrokus (Crocus sativus, Iridaceae familie)
Kwaliteitsaspecten
De kwaliteit van saffraanextracten wordt voornamelijk bepaald door de samenstelling en standaardisatie van de bioactieve bestanddelen. Belangrijke inhoudsstoffen zijn crocinen en crocetine, die bijdragen aan de karakteristieke kleur van saffraan, picrocrocine, dat verantwoordelijk is voor de bittere smaak, en safranal, een belangrijke aromatische component. Bij saffraansupplementen gaat de voorkeur uit naar een kwalitatief hoogwaardig saffraanextract waarvan het gehalte aan relevante bioactieve bestanddelen is gestandaardiseerd. Gepatenteerde saffraanextracten worden vaak gestandaardiseerd op bioactieve bestanddelen, zoals crocinen en safranal. Afhankelijk van het extract kunnen specifieke complexen van deze en andere bioactieve bestanddelen bijvoorbeeld worden aangeduid als lepticrosalides of crocuvisalides.
Indicaties
- Neerslachtigheid, milde tot matige depressie, postnatale depressie en seizoensgebonden depressie
- Angst en stressgerelateerde klachten
- Obsessieve-compulsieve stoornis (OCS)
- Oogaandoeningen (leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie, diabetische retinopathie en glaucoom)
- Premenstrueel syndroom (PMS) en premenstruele dysfore stoornis (premenstrual dysphoric disorde; PMDD)
- Menopauze (psychische klachten)
- Slaapproblemen en verminderde slaapkwaliteit
- Hersenziekten (zoals ziekte van Alzheimer (klinische studies), ziekte van Parkinson (preklinische studies) en ischemische beroerte (dierstudies))
- Seksuele dysfunctie (mannen, vrouwen), waaronder laag libido, impotentie
- Verminderde spermakwaliteit
- Metabool syndroom en cardiometabole risicofactoren
- Diabetes mellitus type 2
- Allergisch astma
- Reumatoïde artritis
- Fibromyalgie
- Aandachtsstoornis met hyperactiviteit (attention-deficit hyperactivity disorder; ADHD)
Contra-indicaties
- Zwangerschap en het geven van borstvoeding
- Overgevoeligheid voor saffraan
Gebruiksadviezen
- Depressieve klachten: 28-30 mg/dag
- Acute angst/stress: 40 mg (eenmalige dosis)
- OCS: 30 mg/dag
- Slaapproblemen: 100 mg/dag
- Ziekte van Alzheimer: 30 mg/dag
- Leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie: 20-30 mg/dag
- Openhoekglaucoom: 30 mg/dag
- PMS: 30 mg/dag
- Impotentie: 30-200 mg/dag
- Verminderde vruchtbaarheid (mannen): 50 mg/dag, 3 dagen per week
- Diabetes mellitus: 30-100 mg/dag
- Allergisch astma: 100 mg/dag
- Reumatoïde artritis: 100 mg/dag
- ADHD: 30 mg/dag
- Fybromyalgie: 30 mg/dag
De doseringen van saffraan die in klinisch onderzoek worden toegepast, variëren doorgaans van ongeveer 20 tot 200 mg per dag. De optimale dosering is afhankelijk van de toepassing en het gebruikte saffraanextract. Extracten kunnen verschillen in samenstelling, concentratie en standaardisatie van bioactieve bestanddelen, waardoor doseringen niet zonder meer onderling vergelijkbaar zijn.
Interactie
- Saffraan (30-60 mg/dag) gaat fluoxetine-geïnduceerde seksuele disfunctie bij mannen en vrouwen tegen.
- Saffraanextract kan de bloeddruk en bloedglucosespiegel licht verlagen, waardoor theoretisch een additief effect kan optreden bij antihypertensiva en bloedglucoseverlagende medicatie.
- Een hoge dosis saffraanextract kan theoretisch de bloedplaatjesaggregatie remmen. Mensen die antistollingsmedicijnen gebruiken, kunnen beter geen hoge dosis saffraanextract (boven 400 mg/dag) gebruiken.
- Bestanddelen in saffraan (crocine, safranal) beïnvloeden (in hoge dosis) de activiteit van cytochroom P450-enzymen (CYP1A2, CYP3A, CYP2C11, CYP2B, CYP2A) in de lever en kunnen theoretisch de werkzaamheid van medicijnen beïnvloeden die door deze enzymen worden afgebroken (dierstudie). De klinische relevantie van deze interactie bij de mens bij een lage dagdosis saffraan is vermoedelijk klein.
- Bij een milde tot matig-ernstige (unipolaire) depressie kunnen rhodiola-extract en saffraanextract worden gecombineerd.
Veiligheid
Saffraan(extract) is zeer veilig in doseringen (20-200 mg/dag) die in humane studies zijn gebruikt. In een enkel geval kan het gebruik van saffraan gepaard gaan met nervositeit, misselijkheid of hoofdpijn. Wetenschappers zijn van mening dat doseringen tot 1500 mg/dag ook nog veilig zijn, terwijl doseringen boven 5000 mg/dag (zeer) toxisch zijn. In een hoge dosis kunnen de carotenoïden in saffraan zorgen voor verkleuring van oogwit en huid.
Literatuur
- Ziani A et al. Phytochemistry, biological activities, molecular mechanisms, and toxicity of saffron (Crocus sativus L.): a comprehensive overview. Antioxidants. 2025;14:1433.
- Marrone G et al. Saffron (Crocus sativus L.) and its by-products: healthy effects in internal medicine. Nutrients. 2024;16:2319.
- Butnaria M et al. The pharmacological activities of Crocus sativus L.: a review based on the mechanisms and therapeutic opportunities of its phytoconstituents. Oxid Med Cell Longev. 2022;2022:8214821.
- Mahmoudi R et al. Effect of saffron on depression, anxiety and mood disorder: a GRADE assessed systematic review and meta-analysis of 34 randomized controlled trials. Nutr Neurosci. 2026;29:816-37.
- Lopresti AL et al. The effects of a saffron extract (Affron®) on mood, sleep, self-esteem, and exploratory measures of physical appearance in women aged 50 to 70 years experiencing low mood and poor sleep: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Front Nutr. 2026;13:1838513.
- Yang X et al. Comparative efficacy and safety of Crocus sativus L. for treating mild to moderate major depressive disorder in adults: a meta-analysis of randomized controlled trials. Neuropsychiatr Dis Treat. 2018;14:1297-305.
- Lopresti AL et al. Affron®, a standardised extract from saffron (Crocus sativus L.) for the treatment of youth anxiety and depressive symptoms: a randomised, double-blind, placebo-controlled study. J Affect Disord. 2018;232:349-57.
- Lopresti AL et al. The effects of a saffron extract (affron®) on menopausal symptoms in women during perimenopause: a randomised, double-blind, placebo-controlled study. J Menopausal Med. 2021;27:66-78.
- Lopresti AL et al. An examination into the effects of saffron extract (Affron) on mood and general wellbeing in adults experiencing low mood: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. J Nutr. 2025;155:2300-2311.
- Shafiee A et al. Effect of saffron versus selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) in treatment of depression and anxiety: a meta-analysis of randomized controlled trials. Nutr Rev. 2025;83:e751-61.
- Esalatmanesh S et al. Comparison of saffron and fluvoxamine in the treatment of mild to moderate obsessive-compulsive disorder: a double blind randomized clinical trial. Iran J Psychiatry. 2017;12:154-62.
- Avgerinos KI et al. Effects of saffron (Crocus sativus L.) on cognitive function. A systematic review of RCTs. Neurol Sci. 2020;41:2747-54.
- Bian Y et al. Neuroprotective potency of saffron against neuropsychiatric disease, neurodegenerative disease, and other brain disorders: from bench to bedside. Front Pharmacol. 2020;11:579052.
- Heitmar R et al. Saffron (Crocus sativus L.) in ocular diseases: a narrative review of the existing evidence form clinical studies. Nutrients 2019;11:649.
- Fernández-Albarral JA et al. Beneficial effects of saffron (Crocus sativus L.) in ocular pathologies, particularly neurodegenerative retinal diseases. Neural Regen Res. 2020;15:1408-16.
- Lopresti A et al. An investigation into an evening intake of a saffron extract (affron®) on sleep quality, cortisol, and melatonin concentrations in adults with poor sleep: a randomised, double-blind, placebo-controlled, multi-dose study. Sleep Med. 2021;86:7-18.
- Lian J et al. Effects of saffron supplementation on improving sleep quality: a meta-analysis of randomized controlled trials. Sleep Med. 2022;92:24-33.
- Mohammadi MM et al. Effect of saffron on premenstrual syndrome and dysmenorrhea: a systematic review and meta-analysis. Korean J Fam Med. 2025;47:69-80.
- Zang X et al. Effect of saffron supplementation on glycolipid metabolism and blood pressure in patients with metabolic syndrome and related disorders: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Phytother Res. 2025;39:1883-904.
- Liu J et al. Effect of saffron supplementation on the glycemic outcomes in diabetes: a systematic review and meta-analysis. Front Nutr. 2024;11:1349006.
- Setayesh L et al. The effect of saffron supplementation on blood pressure in adults: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2021;13:2736.
- Broadhead GK et al. Saffron therapy for the ongoing treatment of age-related macular degeneration. BMJ Open Ophth. 2024;9:e001399.
- Maleki-Saghooni N et al. A systematic review and meta-analysis of clinical trials on saffron (Crocus sativus) effectiveness and safety on erectile dysfunction and semen parameters. Avicenna J Phytomed. 2018;8:198-209.
- Ranjbar H et al. Effects of saffron (Crocus sativus) on sexual dysfunction among men and women: A systematic review and meta-analysis. Avicenna J Phytomed. 2019;9:419-27.
- Zilaee M et al. An evaluation of the effects of saffron supplementation on the asthma clinical symptoms and asthma severity in patients with mild and moderate persistent allergic asthma: a double-blind, randomized placebo-controlled trial. Respir Res. 2019;20:39.
- Hamidi Z et al. The effect of saffron supplement on clinical outcomes and metabolic profiles in patients with active rheumatoid arthritis: A randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Phytother Res. 2020;34:1650-8.
- Shakiba M et al. Saffron (Crocus sativus) versus duloxetine for treatment of patients with fibromyalgia: a randomized double-blind clinical trial. Avicenna J Phytomed. 2018;8:513-23.
- Seyedi-Sahebari S et al. The effects of Crocus sativus (saffron) on ADHD: a systematic review. J Atten Disord. 2024;28:14-24.
- Lemoine P et al. Clinical improvement of moderate depression with a combination of rhodiola and saffron in a non-student population: a double-blind, placebo-controlled study. Eur Psychiatry. 2025;68(Suppl 1):S198.
Terug