Saffraan

De aromatische specerij saffraan wordt al meer dan 4000 jaar gebruikt als kleurstof, specerij en geneesmiddel. Saffraan wordt vanwege haar kostbaarheid wel het ‘rode goud’ genoemd. In de oude Perzische geneeskunst werd saffraan aanbevolen bij uiteenlopende aandoeningen waaronder maagdarmproblemen, premenstrueel syndroom, laag libido, astma, depressie, geheugenproblemen en pijn. Volgens de Chinese geneeskunde verbetert saffraan de bloedcirculatie en helpt het bij menstruatieklachten. Tegenwoordig zijn er voedingssupplementen met saffraan(extract) verkrijgbaar, die onder meer worden ingezet bij depressie, de ziekte van Alzheimer, leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie en impotentie. Preklinische studies suggereren dat saffraan bij veel meer aandoeningen helpt. Vooralsnog dienen meer humane studies, waaronder dosis-responsstudies, te worden gedaan met saffraanextract. De belangrijkste medicinale bestanddelen in saffraan zijn de carotenoïden crocetine en crocine (een groep van 6 metabolieten van crocetine), picrocrocine (metaboliet van de carotenoïde zeaxanthine) en safranal (metaboliet van picrocrocine). Crocine en crocetine zijn verantwoordelijk voor de kleur, picrocrocine voor de smaak en safranal voor de geur van saffraan.

Bronnen

De gedroogde, oranjerode stampers (stigma) van de saffraancrocus (Crocus sativus, Iridaceae familie).

Kwaliteitsaspecten

Een saffraansupplement van goede kwaliteit bestaat uit een saffraanextract met gegarandeerd een hoge concentratie crocine, crocetine, picrocrocine en safranal, bijvoorbeeld saffraanextract dat is gestandaardiseerd op minimaal 3,5% van deze bioactieve bestanddelen (lepticrosalides) en minimaal 2% safranal.

Indicaties

  • Majeure depressie
  • Postnatale depressie
  • Stress, angst en neerslachtigheid
  • Ziekte van Alzheimer
  • Leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie
  • Open hoek glaucoom
  • Premenstrueel syndroom
  • Impotentie, laag libido
  • Verminderde vruchtbaarheid (mannen)
  • Afvallen, metabool syndroom

Contra-indicaties

  • Zwangerschap en het geven van borstvoeding
  • Overgevoeligheid voor saffraan

Gebruiksadviezen

  • Algemeen: 20-200 mg/dag
  • Depressie: 30 mg/dag
  • Ziekte van Alzheimer: 30 mg/dag
  • Leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie: 20-30 mg/dag
  • Open hoek glaucoom: 30 mg/dag
  • PMS: 30 mg/dag
  • Impotentie: 200 mg/dag
  • Verminderde vruchtbaarheid (mannen): 50 mg/dag, 3 dagen van de week
  • Afvallen: 180 mg/dag

Interactie

  • Saffraan (30-60 mg/dag) gaat fluoxetine-geïnduceerde seksuele disfunctie bij mannen en vrouwen tegen.
  • Een dosis vanaf 400 mg saffraanextract per dag verlaagt de systolische bloeddruk significant. Mensen met een lage bloeddruk en mensen die medicijnen gebruiken tegen hypertensie dienen hiermee rekening te houden. Een hoge dosis saffraanextract kan theoretisch de bloedplaatjesaggregatie remmen. Mensen die antistollingsmedicijnen gebruiken, kunnen beter geen hoge dosis saffraanextract (boven 400 mg/dag) gebruiken. 
  • Alcoholgeïnduceerde achteruitgang van leren en geheugen wordt door saffraan (ethanolextract) geremd (dierstudie).
  • Saffraan (hoge dosis) gaat ontwenningsverschijnselen van morfine tegen (dierstudie).
  • Crocin en safranal (hoge dosis) beschermen tegen toxiciteit (hart, lever, bloedvaten, bloed) van het insecticide diazinon (dierstudies).
  • Bestanddelen in saffraan (crocine, safranal) beïnvloeden (in hoge dosis) de activiteit van cytochroom P450 enzymen (CYP3A, CYP2C11, CYP2B, CYP2A) in de lever en kunnen theoretisch de werkzaamheid van medicijnen beïnvloeden die door deze enzymen worden afgebroken (dierstudie). De klinische relevantie van deze interactie bij de mens bij een lage dagdosis saffraan is vermoedelijk klein.
  • Saffraan (hoge dosis) beschermt de nieren tegen toxiciteit van gentamicine (dierstudie).
  • Saffraan (hoge dosis) beschermt tegen genotoxiciteit van cisplatine, cyclofosfamide, mitomycine en urethaan (dieronderzoek).
  • Dierstudie: depressie door blootstelling aan het insecticide malathion wordt tegengegaan door saffraan (hoge dosis), mede door het op peil houden van de spiegel van BDNF (brain-derived neurotrophic factor).
  • Saffraan (hoge dosis) beschermt zenuwstelsel en lever tegen toxiciteit van aluminium (dierstudies).

Veiligheid

Saffraan(extract) is zeer veilig in de doseringen (20-200 mg/dag) die in humane studies zijn gebruikt. In een enkel geval kan het gebruik van saffraan gepaard gaan met nervositeit, misselijkheid of hoofdpijn. Wetenschappers zijn van mening dat doseringen tot 1500 mg/dag ook nog veilig zijn, terwijl doseringen boven 5000 mg/dag (zeer) toxisch zijn. In een hoge dosis kunnen de carotenoïden in saffraan zorgen voor verkleuring van oogwit en huid.

Literatuur

1. Khazdair MR et al. The effects of Crocus sativus (saffron) and its constituents on nervous system: A review. Avicenna J Phytomed. 2015;5(5):376-391.

2. Noorbala AA et al. Hydro-alcoholic extract of Crocus sativus L. versus fluoxetine in the treatment of mild to moderate depression: a double-blind, randomized pilot trial. J Ethnopharmacol. 2005;97(2):281-4.

3. Kashani L et al. Comparison of saffron versus fluoxetine in treatment of mild to moderate postpartum depression: a double-blind, randomized clinical trial. Pharmacopsychiatry. 2016 Sep 5.

4. Hausenblas HA et al. A systematic review of randomized controlled trials examining the effectiveness of saffron (Crocus sativus L.) on psychological and behavioral outcomes. J Integr Med. 2015;13(4):231-40.

5. Akhondzadeh S et al. Saffron in the treatment of patients with mild to moderate Alzheimer's disease: a 16-week, randomized and placebo-controlled trial. J Clin Pharm Ther. 2010;35(5):581-8.

6. Hosseinzadeh H et al. Antinociceptive and anti-inflammatory effects of Crocus sativus L. stigma and petal extracts in mice. BMC Pharmacol. 2002;2:7.

7. Zhang Z et al. Role of saffron and its constituents on cancer chemoprevention. Pharm Biol. 2013;51(7):920-4.

8. Piccardi M et al. A longitudinal follow-up study of saffron supplementation in early age-related macular degeneration: sustained benefits to central retinal function. Evid Based Complement Alternat Med. 2012;2012:429124.

9. Heidary M et al. Effect of saffron on semen parameters of infertile men. Urol J. 2008;5(4):255-9.

10. Razavi BM et al. Saffron: a promising natural medicine in the treatment of metabolic syndrome. J Sci Food Agric. 2016 Nov 12.

Terug