Cacao is afkomstig van de zaden van de Theobroma cacao, een tropische boom uit Midden- en Zuid-Amerika. De naam betekent voedsel van de goden, wat verwijst naar de bijzondere waarde die cacao vroeger had. Tegenwoordig wordt cacao vooral geconsumeerd in de vorm van chocolade, waarin vaak veel vet en suiker zijn toegevoegd. Daardoor komen de eigenschappen van pure cacao minder duidelijk naar voren.
Wetenschappelijke belangstelling richt zich vooral op de flavanolen die van nature in cacao aanwezig zijn. Deze bioactieve stoffen worden in verband gebracht met een gunstige invloed op de vaatfunctie, oxidatieve balans en metabole regulatie. Onderzoek laat zien dat cacaoflavanolen bijdragen aan het behoud van een gezonde endotheelfunctie en een normale bloeddruk. Mogelijk ondersteunen zij ook cognitieve functies en de doorbloeding van de huid.
De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid heeft vastgesteld dat een dagelijkse inname van ten minste 200 mg cacaoflavanolen helpt om de elasticiteit van bloedvaten te behouden, wat bijdraagt aan een normale bloedcirculatie.
De cacaoboon is het zaad van de cacaoboom Theobroma cacao uit de Malvaceae-familie. Het merendeel van de huidige wereldproductie vindt plaats in West-Afrika, met name in Ivoorkust.
De biologische activiteit van cacaoboonextract hangt vooral samen met het totale flavanolgehalte, dat bij voorkeur minimaal 29% bedraagt.
Het flavanolgehalte kan sterk variëren door verschillen in herkomst en verwerking. Tijdens fermentatie, droging en roosteren gaan aanzienlijke hoeveelheden flavanolen verloren. Vooral alkalische behandeling kan het polyfenolgehalte terugbrengen tot circa tien procent van de oorspronkelijke hoeveelheid. Hierdoor kunnen producten die simpelweg als cacao worden aangeduid sterk verschillen in biologische potentie.
Voor een betrouwbare toepassing is een gestandaardiseerd cacaoboonextract van belang, waarbij zowel het flavanolgehalte duidelijk is gespecificeerd als het productieproces consistent en gecontroleerd verloopt. Voor hoogwaardige cacaoboonextracten worden cacaobonen gebruikt die niet zijn gefermenteerd of geroosterd, omdat deze verwerkingsstappen het natuurlijke flavanolgehalte aanzienlijk verlagen. Daarnaast wordt de vetfractie grotendeels verwijderd, waardoor een vetarm flavanolrijk extract overblijft.
Algemene preventie (onderhoudsdosering): 200-600 mg cacaoflavanolen per dag
Therapeutische dosering: 300-1000 mg cacaoflavanolen per dag
Op basis van humane interventiestudies wordt cacaoboonextract binnen de onderzochte doseringen als veilig beschouwd, ook bij langdurig gebruik. Er zijn geen aanwijzingen voor accumulatie of toxiciteit van flavanolen; EFSA ziet geen veiligheidsbezwaren bij een dagelijkse inname tot 600 mg cacaoflavanolen.
Bij gevoelige personen kunnen lichte maag-darmklachten, rusteloosheid of een stimulerend effect optreden, vooral bij hogere doseringen; lagere dosering en inname eerder op de dag kan dan wenselijk zijn.
Suppletie van cacaoflavanolen kan bestaande refluxklachten verergeren door mogelijke ontspanning van de onderste slokdarmsfincter; evaluatie of dosisaanpassing kan aangewezen zijn.