Blauwe bosbesextract (anthocyaninen)

Botanische identificatie is belangrijk, omdat andere Vaccinium-soorten een andere samenstelling en een ander anthocyanineprofiel kunnen hebben. Ook kunnen extracten onderling sterk verschillen in anthocyaninegehalte en -profiel. Onderzoek naar commercieel verkrijgbare producten heeft aangetoond dat afwijkingen in het anthocyaninegehalte en mogelijke vervanging of vermenging met andere anthocyaninebronnen voorkomen. De gebruikte analysemethode voor het bepalen van het anthocyaninegehalte kan ook van invloed zijn op de gerapporteerde hoeveelheid.

Een gestandaardiseerd extract heeft daarom de voorkeur. Daarbij zijn vooral de botanische identiteit, het gebruikte plantendeel, het gehalte en profiel van anthocyaninen en de consistentie tussen productiebatches van belang. In klinisch onderzoek zijn met name extracten uit rijpe vruchten van Vaccinium myrtillus gebruikt die zijn gestandaardiseerd op 36%-37% anthocyaninen. Het anthocyaninegehalte wordt bij voorkeur bepaald met een gevalideerde analysemethode, zoals HPLC (high performance liquid chromatography).

• Oogvermoeidheid en beeldschermgerelateerde oogbelasting
• Verminderde accommodatiefunctie
• Verminderde retinale microcirculatie bij diabetische en hypertensieve retinopathie
• Droge ogen en verminderde traanproductie
• Obesitas en diabetes type 2 (mogelijk ondersteunend)
• Somberheid en cognitieve beperkingen (in vitro- en dierstudies)

• Overgevoeligheid voor blauwe bosbes of bestanddelen van het preparaat
• Zwangerschap en lactatie (vanwege het ontbreken van veiligheidsgegevens)

• Vermoeide of zwaar belaste ogen: 120 tot 240 mg gestandaardiseerd blauwe bosbesextract per dag (43-88 mg anthocyaninen)
• Ondersteuning van de retinale microcirculatie: 160 mg per dag (57 mg anthocyaninen)
• Ondersteuning bij droge ogen: 160 mg per dag (57 mg anthocyaninen)

• Blauwe bosbesextract kan mogelijk de bloedplaatjesaggregatie verminderen. Gelijktijdig gebruik met antistollingsmiddelen of plaatjesremmers kan theoretisch het bloedingsrisico verhogen. Combinatie met kruiden en supplementen die eveneens de bloedplaatjesfunctie beïnvloeden kan theoretisch een additief effect geven. De klinische relevantie van deze interactie is niet goed vastgesteld.
• Blauwe bosbesextract kan mogelijk een bloedglucoseverlagend effect hebben. Bij gelijktijdig gebruik van antidiabetica of andere bloedglucoseverlagende medicatie of supplementen is theoretisch een versterkt effect mogelijk. Gebruik ten minste twee weken voor een geplande operatie staken vanwege mogelijke effecten op de bloedplaatjesaggregatie en glucoseregulatie
• Dieronderzoek suggereert een mogelijke beïnvloeding van CYP2E1. De klinische relevantie hiervan is niet vastgesteld.
• In-vitro-onderzoek suggereert dat blauwe bosbesextract mogelijk de werking van erlotinib kan beïnvloeden. Deze interactie is niet bij mensen aangetoond.

Blauwe bosbesextract wordt over het algemeen goed verdragen. In klinisch onderzoek wordt gestandaardiseerd blauwe bosbesextract tot 160 mg per dag gedurende maximaal zes maanden gebruikt zonder duidelijke veiligheidsproblemen. Ook hogere doseringen tot 1,4 gram per dag zijn gedurende vier weken onderzocht. Mogelijke bijwerkingen zijn milde maag- en darmklachten, winderigheid en een donkere verkleuring van de ontlasting of tong.

1. Neamtu AA et al. Bilberry (Vaccinium myrtillus L.) extracts comparative analysis regarding their phytonutrient profiles, antioxidant capacity along with the in vivo rescue effects tested on a Drosophila melanogaster high sugar diet model. Antioxidants. 2020;9:1067.
2. Karppinen K et al. Carotenoid metabolism during bilberry (Vaccinium myrtillus L.) fruit development under different light conditions is regulated by biosynthesis and degradation. BMC Plant Biol. 2016;16:95.
3. Vaneková Z et al. Bilberries: curative and miraculous: a review on bioactive constituents and clinical research. Front Pharmacol. 2022;13:909914.
4. Müller D et al. High performance liquid chromatography analysis of anthocyanins in bilberries (Vaccinium myrtillus L.), blueberries (Vaccinium corymbosum L.), and corresponding juices. J Food Sci. 2012;77:C340-5.
5. Wang Y et al. Retinoprotective effects of bilberry anthocyanins via antioxidant, anti inflammatory, and anti apoptotic mechanisms in a visible light induced retinal degeneration model in pigmented rabbits. Molecules. 2015;20:22395-410.
6. Milbury PE et al. Bilberry (Vaccinium myrtillus) anthocyanins modulate heme oxygenase 1 and glutathione S transferase pi expression in ARPE 19 cells. FASEB J. 2006;20:A599.
7. Matsumoto H et al. Stimulatory effect of cyanidin 3 glycosides on the regeneration of rhodopsin. J Agric Food Chem. 2003;51:3560-3.
8. Franco-San Sebastián D et al. Anthocyanins: potential therapeutic approaches towards obesity and diabetes mellitus type 2. Molecules. 2023;28:1237. 
9. Chan SW et al. Impact of short-term bilberry supplementation on glycemic control, cardiovascular disease risk factors, and antioxidant status in Chinese patients with type 2 diabetes. Phytother Res. 2021;35:3236-45. 
10. Kara M et al. In vitro mechanistic studies and potential health benefits of a standardized bilberry extract in low mood and cognitive enhancement. Front Nutr. 2025;12:1630147. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12352346/
11. Kumar B et al. Vaccinium myrtillus ameliorates unpredictable chronic mild stress induced depression: possible involvement of nitric oxide pathway. Phytother Res. 2012;26:488-97. 
12. Gizzi C et al. Bilberry extracts are not created equal: the role of non anthocyanin fraction. Discovering the “dark side of the force” in a preliminary study. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2016;20:2418-24.
13. Sekikawa T et al. The effect of consuming an anthocyanin containing supplement derived from bilberry (Vaccinium myrtillus) on eye function: a randomized, double blind, placebo controlled parallel study. Funct Foods Health Dis. 2021;11:116-146.
14. Kosehira M et al. A 12 week long intake of bilberry extract (Vaccinium myrtillus L.) improved objective findings of ciliary muscle contraction of the eye: a randomized, double blind, placebo controlled, parallel group comparison trial. Nutrients. 2020;12:600.
15. Riva A et al. The effect of a natural, standardized bilberry extract (Mirtoselect®) in dry eye: a randomized, double blinded, placebo controlled trial. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2017;21:2518-25.
16. Natural Medicines. Bilberry. Vaccinium myrtillus. Therapeutic Research Center. Literature review current through November 15, 2025; updated September 7, 2026.