Astaxanthine
Astaxanthine is een roze-rode carotenoïde uit de groep xanthofyllen en heeft sterke antioxidatieve eigenschappen. De stof wordt geproduceerd door bepaalde microalgen, schimmels en bacteriën, waar astaxanthine een beschermende rol speelt door celmembranen te stabiliseren en schade door oxidatieve stress en overmatige lichtbelasting te beperken.
Ook in dierlijke en humane cellen kan astaxanthine celmembranen beschermen tegen oxidatieve schade. Astaxanthine is een zeer krachtige antioxidant met een antioxidantactiviteit die 6000 maal sterker is dan vitamine C. De bijzondere moleculaire structuur speelt daarbij een belangrijke rol. Door de polaire uiteinden en het apolaire middendeel kan astaxanthine zich over de volledige breedte van de lipidendubbellaag oriënteren. Hierdoor kan het zowel aan het membraanoppervlak als in het hydrofobe binnenste van de membraan reactieve verbindingen neutraliseren en lipidenperoxidatie beperken. Astaxanthine kan ook worden opgenomen in mitochondriale membranen en zo bijdragen aan het behoud van de mitochondriale structuur en functie. Experimentele studies wijzen bovendien op beïnvloeding van cellulaire processen die betrokken zijn bij ontsteking en stressresponsen.
In humane studies zijn gunstige effecten gevonden met astaxanthine op bepaalde markers van oxidatieve stress en ontsteking. Klinisch onderzoek richt zich onder meer op huid- en ooggezondheid, glucose- en vetstofwisseling, lichamelijke inspanning en herstel, vruchtbaarheid en cognitief functioneren. De mate van wetenschappelijke onderbouwing verschilt sterk per toepassingsgebied.
Bronnen
Astaxanthine wordt van nature geproduceerd door verschillende micro-organismen. De groene microalg Haematococcus pluvialis kan onder stressomstandigheden bijzonder hoge concentraties astaxanthine produceren en is een van de rijkste natuurlijke bronnen. Uit deze microalg wordt een geconcentreerd, astaxanthinerijk olieachtig extract (oleoresine) gewonnen, dat in voedingssupplementen wordt gebruikt als bron van natuurlijke astaxanthine.
Via astaxanthine-producerende organismen komt astaxanthine in de voedselketen terecht. Het hoopt zich onder meer op in zalm, forel, garnalen, krab, kreeft en rivierkreeft, en draagt bij aan hun karakteristieke roze tot rode kleur. Ook sommige vogels krijgen astaxanthine via hun voeding binnen. Een bekend voorbeeld is de flamingo, waarvan de karakteristieke kleur mede samenhangt met de opname en omzetting van carotenoïden uit de voeding.
Indicaties
- Huidveroudering en huidgezondheid, waaronder behoud van huidvochtigheid en -elasticiteit en ondersteuning bij blootstelling aan uv-straling
- Asthenopie (vermoeide, branderige of droge ogen), digitale oogbelasting, met mogelijke ondersteuning van bepaalde aspecten van de visuele functie
- Verstoorde glucose- en vetstofwisseling, met name bij prediabetes en diabetes type 2
- Dyslipidemie en andere cardiometabole risicofactoren
- Ondersteuning van herstel na intensieve lichamelijke inspanning en beperking van inspanningsgerelateerde spierschade
- Verminderde vrouwelijke vruchtbaarheid, waaronder PMOS (voorheen PCOS) en fertiliteitsbehandelingen
- Verminderde mannelijke vruchtbaarheid
- Ondersteuning van cognitief functioneren
- Functionele dyspepsie en refluxklachten
- Reumatoïde artritis
- Orale submuceuze fibrose
Contra-indicaties
Voor gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding zijn onvoldoende veiligheidsgegevens beschikbaar. Suppletie wordt daarom uit voorzorg afgeraden tenzij onder deskundige begeleiding.
Volgens de Europese voorschriften is astaxanthinerijke oleoresine uit Haematococcus pluvialis niet toegestaan in voedingssupplementen voor kinderen jonger dan 3 jaar. Voor oudere leeftijdsgroepen gelden maximale toegestane dagdoseringen van 2,3 mg astaxanthine (3 tot jonger dan 10 jaar), 5,7 mg (10 tot jonger dan 14 jaar) en 8 mg (ouder dan 14 jaar).
Gebruiksadviezen
- Algemene adviesdosering: 4-8 mg astaxanthine per dag
- Ooggezondheid en asthenopie: 4-6 mg per dag (combineer met andere xanthofylcarotenoïden zoals luteïne en zeaxanthine)
- Huidgezondheid en huidveroudering: 4-6 mg per dag
- Glucose- en vetstofwisseling: 8 mg per dag
- Herstel na fysieke inspanning: 8 mg per dag
In humane studies worden doorgaans doseringen van 4 tot 12 mg astaxanthine per dag gebruikt, afhankelijk van het toepassingsgebied en de studieduur.
Interactie
- Er zijn geen klinisch relevante interacties tussen astaxanthine en medicijnen overtuigend aangetoond. In-vitro-onderzoek suggereert dat astaxanthine de activiteit van CYP3A4 en CYP2B6 kan beïnvloeden en daarmee theoretisch de metabolisatie van medicijnen die via deze CYP-enzymen worden omgezet. De klinische betekenis hiervan is echter nog onbekend.
- Astaxanthine zou vanwege mogelijke effecten op de bloedglucose, bloedlipiden en bloeddruk theoretisch een additief effect kunnen hebben bij gebruik van respectievelijk glucoseverlagende, lipidenverlagende of bloeddrukverlagende medicatie.
Veiligheid
De eencellige groene microalg Haematococcus pluvialis wordt al meer dan 10 jaar als astaxanthine-bron in voedingssupplementen gebruikt en is zeer veilig voor consumptie. In humane studies werden dagdoseringen astaxanthine tot 18 mg gedurende 12 weken en 40 mg gedurende 4 weken uitstekend verdragen zonder bijwerkingen. In de Verenigde Staten bezit astaxanthine de GRAS-status (Generally Recognized As Safe). De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) heeft voor astaxanthine een aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) vastgesteld van 0,2 mg per kg lichaamsgewicht per dag. In de EU is astaxanthine uit H. pluvialis in voedingssupplementen toegestaan tot maximaal 8 mg per dag voor personen ouder dan 14 jaar. Voor jongere leeftijdsgroepen gelden lagere maximale doseringen.
Literatuur
- Malcangi G et al. The role of astaxanthin as an antioxidant and anti-inflammatory agent in human health: a systematic review. Int J mol Sci. 2026;27:700.
- Basher AA et al. Exploring the multifunctional benefits of astaxanthin in aging, oxidative stress, immune dysfunction, gut and skin health. Antioxidants. 2026;15:575.
- Bjørklund G et al. The role of astaxanthin as a nutraceutical in health and age-related conditions. Molecules. 2022;27:7167.
- Ambati RR et al. Astaxanthin: sources, extraction, stability, biological activities and its commercial applications - a review. Mar Drugs. 2014;12:128-52.
- Ma B et al. Astaxanthin supplementation mildly reduced oxidative stress and inflammation biomarkers: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutr Res. 2022;99:40-50.
- Hecht KA et al. Astaxanthin (AstaReal) improved acute and chronic digital eye strain in children: a randomized double-blind placebo-controlled trial. Adv Ther. 2025;42:1811-33.
- Molani-Gol R et al. Effects of astaxanthin supplementation on glycemic control and lipid profile in patients with prediabetic and type 2 diabetes: a meta-analysis of randomized controlled trials. Nutr Metab Insights. 2026;19:11786388261432862.
- Leung LY et al. Astaxanthin influence on health outcomes of adults at risk of metabolic syndrome: a systematic review and meta-analysis. Nutrients. 2022;14:2050.
- Liu S et al. The effects of astaxanthin supplementation on exercise recovery biomarkers and exercise performance: a systematic review and meta-analysis. Nutrients. 2026;18:1570.
- Queen CJ et al. The effects of astaxanthin on cognitive function and neurodegeneration in humans: a critical review. Nutrients. 2024;16:826.
- Utomo NP et al. Astaxanthin and improvement of dementia: a systematic review of currect clinical trials. Cereb Circ Cogn behav. 2024;7:100226.
- Mohammadi SG et al. Impact of astaxanthin on oxidative markers, uric acid, and clinical symptoms in heart failure: a randomized clinical trial. BMC Cardiovasc Disord. 2025;25:779.
- Sekikawa T et al. Effect of diet containing astaxanthin on visual function in healthy individuals: a randomized, double-blind, placebo-controlled, parallel study. J Clin Biochem Nutr. 2022;72:74-81.
- Chang MX et al. Astaxanthin and its effects in inflammatory responses and inflammation-associated diseases: recent advances and future directions. Molecules. 2020;25:5342.
- Zhou X et al. Systematic review and meta-analysis on the effects of astaxanthin on human skin ageing. Nutrients. 2021;13:2917.
- Bahbah EI et al. Molecular mechanisms of astaxanthin as a potential neurotherapeutic agent. Mar Drugs. 2021;19:201.
- Maleki-Hajiagha A et al. Effect of astaxanthin supplementation on female fertility and reproductive outcomes: a systematic review and meta-analysis of clinical and animal studies. J Ovarian Res. 2024;17:163.
- Rodrigues VD et al. Exploring the benefits of astaxanthin as a functional food ingredient: its effect on oxidative stress and reproductive outcomes in women with PCOS – a systematic review and single-arm meta-analysis of randomized clinical trials. Naunyn Schmiedebergs Arch Pharmacol. 2025;398:1155-69.
- Rostami S et al. Astaxanthin ameliorates inflammation, oxidative stress, and reproductive outcomes in endometriosis patients undergoing assisted reproduction: A randomized, triple-blind placebo-controlled clinical trial. Front Endocrinol (Lausanne). 2023;14:1144323.
- Hoolari BB et al. Effects of astaxanthin supplementation on human sperm quality during the freeze thaw process: a systematic review and meta analysis. Sci Rep. 2026;16:9796.
- Mokhtari A et al. Astaxanthin and male reproductive health: mechanisms, experimental evidence, and clinical perspectives. Reprod Sci. 2026;33:1747-59.
- Pereira CP et al. Antioxidant and anti-inflammatory mechanisms of action of astaxanthin in cardiovascular diseases (review). Int J Mol Med. 2020;47:37-48.
- Ng QX et al. Effects of astaxanthin supplementation on skin health: a systematic review of clinical studies. J Diet Suppl. 2021;18:169-82.
- Liu C et al. Effects of astaxanthin supplementation on fatigue, motor function and cognition: a meta-analysis of randomized controlled trials. Biol Res Nurs. 2024;26:469-80.
- Sekikawa T et al. Effect of astaxanthin- and tocotrienol-containing foods on the ocular function of healthy individuals: A randomized, placebo-controlled, double-blind, parallel-group trial. J Func Food. 2024;122:106456.
- Giannaccare G et al. Clinical applications of astaxanthin in the treatment of ocular diseases: emerging insights. Mar Drugs. 2020;18:239.
- Grigorian A et al. Astaxanthin supplement improves clinical outcomes, quality of life, and inflammatory factors in patients with rheumatoid arthritis: a randomized clinical trial. Food Funct. 2025;16:5850-8.
- Peng J et al. Astaxanthin regulates mitochondrial homeostasis in oral epithelial cells to alleviate oral submucosal fibrosis. J Func Foods. 2026;142:107132.
Terug