26-10-2026
Luteïne, zeaxanthine en saffraan staan bekend om hun antioxidatieve eigenschappen en mogelijke gunstige effecten op het netvlies. Maar mogelijk reikt hun werking verder dan het oog alleen. Steeds meer onderzoek wijst op een verband tussen de darmmicrobiota en de gezondheid van het netvlies, ook wel de darm-retina-as genoemd. Via microbiële metabolieten en ontstekingsprocessen zou de darmmicrobiota invloed kunnen uitoefenen op het netvlies. Een recente gerandomiseerde klinische studie onderzocht de effecten van suppletie met onder andere luteïne, zeaxanthine en saffraan op de gezichtsscherpte en darmmicrobiota bij patiënten met neovasculaire leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD).
Bij deze zogenoemde natte vorm van LMD ontstaan abnormale bloedvaatjes onder het netvlies, die kunnen leiden tot vochtlekkage, netvliesschade en verlies van het centrale gezichtsvermogen. De standaardbehandeling bestaat uit injecties met anti-vasculaire-endotheelcelgroeifactor (VEGF), die de werking van de groeifactor VEGF remmen en zo de abnormale bloedvatgroei tegengaan. Deze behandeling kan bij veel patiënten het gezichtsvermogen verbeteren en bij de meerderheid verdere achteruitgang tegengaan.
Zes maanden suppletie naast anti-VEGF
Aan de studie namen 30 patiënten met neovasculaire LMD (gemiddeld 77,8 jaar) en 15 gezonde controlepersonen deel. De patiënten met LMD werden willekeurig verdeeld over twee groepen. Beide groepen kregen gedurende zes maanden anti-VEGF-injecties. Eén groep kreeg daarnaast dagelijks een supplement met luteïne (10 mg), zeaxanthine (2 mg), saffraan (20 mg), vitamine C (80 mg), vitamine E (12 mg) en zink (10 mg). De onderzoekers beoordeelden onder andere de gezichtsscherpte, netvliesdikte, ontstekingsmarkers, samenstelling van de darmmicrobiota en verschillende vetzuren in de ontlasting.
Betere gezichtsscherpte en veranderingen in darmmetabolieten
Bij patiënten met LMD bleek de diversiteit van de darmmicrobiota significant lager dan bij gezonde controlepersonen. Ook kwamen bepaalde bacteriën die betrokken zijn bij de productie van korteketenvetzuren (SCFA's) minder voor. Daarnaast werden bij patiënten met LMD lagere totale concentraties SCFA's in de ontlasting gevonden en relatief hogere hoeveelheden van bepaalde vetzuren die in verband worden gebracht met ontstekingsbevorderende processen.
Na zes maanden was de gezichtsscherpte in de suppletiegroep significant verbeterd (p=0,012). In de groep die uitsluitend anti-VEGF kreeg, werd geen significante verbetering in gezichtsscherpte gevonden (p=0,882). De netvliesdikte nam in beide groepen significant af. De suppletie leidde niet tot significante veranderingen in de diversiteit of samenstelling van de darmmicrobiota, maar de totale hoeveelheid middellangeketenvetzuren (MCFA's) in de ontlasting daalde wel significant (p=0,008), waaronder hexaanzuur en isohexaanzuur. Ook namen de concentraties fenylazijnzuur en fenylpropionzuur af.
Nieuwe inzichten in de relatie tussen darm en netvlies
Deze studie laat zien dat patiënten met neovasculaire LMD verschillen vertonen in de samenstelling van hun darmmicrobiota en het profiel van metabolieten in de ontlasting ten opzichte van gezonde personen. Daarnaast ging suppletie met luteïne, zeaxanthine, saffraan en andere micronutriënten, als aanvulling op de reguliere behandeling, gepaard met een verbeterde gezichtsscherpte en een afname van bepaalde metabolieten in de ontlasting.
De kleine onderzoekspopulatie en het ontbreken van vervolgmetingen van de darmmicrobiota en metabolieten in de ontlasting bij de groep die uitsluitend anti-VEGF kreeg, vragen om een voorzichtige interpretatie van de resultaten. Desondanks bieden de bevindingen veelbelovende aanknopingspunten voor verder onderzoek. Ze wijzen op een mogelijke aanvullende rol van micronutriënten bij ooggezondheid, waarbij naast hun antioxidatieve eigenschappen ook de darm-retina-as betrokken zou kunnen zijn.
Referentie
Baldi S et al. Beneficial effects of micronutrient supplementation in restoring the altered microbiota and gut-retina axis in patients with neovascular age-related macular degeneration – a randomized clinical trial. Nutrients. 2024;16:3971.