29-08-2026
Een volwaardig voedingspatroon vormt de basis voor een adequate micronutriëntenvoorziening. In de praktijk blijkt die voorziening echter niet altijd vanzelfsprekend. Minder dan 30% van de Nederlandse volwassenen eet voldoende groente, minder dan 20% voldoende fruit en nog geen 15% voldoende noten en zaden.(1) Daarnaast laat Nederlands onderzoek zien dat bij meer dan de helft van de onderzochte populatie de gebruikelijke inname van calcium, ijzer, vitamine D en folaat onder de geschatte gemiddelde behoefte ligt.(2) Dit betekent niet automatisch dat er sprake is van een tekort, maar maakt wel duidelijk dat er ruimte kan zijn voor gerichte aanvulling.
Een multivitamine kan op een eenvoudige manier helpen om hiaten in de voeding aan de vullen en de kans op en adequate micronutriënteninname te vergroten.(3,4) Welke formulering het meest geschikt is, hangt echter af van de individuele client.
1. Beoordeel de individuele behoefte
Stem de keuze af op het voedingspatroon, leeftijd en levensfase. Zo vraagt een multivitamine voor zwangeren om een andere samenstelling dan een formulering voor kinderen in de groei of een man van 65 jaar. Houd daarnaast rekening met reeds gebruikte supplementen en verrijkte voedingsmiddelen, evenals met een mogelijk verhoogde behoefte, bijvoorbeeld bij medicatiegebruik of roken, of een verminderde opname, zoals bij colitis ulcerosa. Zo voorkom je zowel tekorten als onnodige stapeling van bepaalde micronutriënten.(4)
2. Beoordeel doseringen in hun context
Een hoge dosering is niet per definitie beter. Idealiter sluit de samenstelling aan bij zowel de behoefte als de gebruikelijke voedingsinname van de doelgroep. Voor micronutriënten die doorgaans voldoende via de voeding worden geleverd, is hoog doseren weinig zinvol. Bij voedingsstoffen waarvoor binnen een bepaalde doelgroep vaker een inadequate inname voorkomt, kan juist meer aanvulling gewenst zijn.
Daarbij is niet alleen de gemiddelde voedingsinname relevant, maar ook de spreiding binnen een doelgroep. Zeker bij bepaalde vitaminen en spoorelementen kan de marge tussen een adequate en een te hoge inname relatief klein zijn. Omdat multivitaminen vaak dagelijks en langdurig worden gebruikt, is het daarom belangrijk om naast de behoefte ook de veiligheid op lange termijn mee te wegen.
Dit pleit voor doelgroepgerichte formuleringen in plaats van één generieke samenstelling. Ook het Amerikaanse National Institutes of Health (NIH) onderscheidt formuleringen naar onder andere leeftijd, geslacht en levensfase.(4)
3. Beoordeel ook de gekozen nutriëntvorm
Ook de gebruikte nutriëntvorm kan relevant zijn. Chemische verbindingen kunnen verschillen in onder meer oplosbaarheid, absorptie en biologische beschikbaarheid. De klinische relevantie daarvan verschilt per micronutriënt.
Beoordeel een nutriëntvorm daarom op wetenschappelijke onderbouwing en niet alleen op claims als ‘actief’ of ‘premium’. Een transparante formulering vermeldt duidelijk welke verbindingen zijn gebruikt en waarom. Daarbij is het belangrijk dat wordt gekozen voor hoogwaardige merkingrediënten en goed opneembare verbindingen.
4. Beoordeel de formulering als geheel
Een goede multivitamine vraagt om een afweging tussen voedingsinname, behoefte, dosering, nutriëntvorm en veiligheid. Meer ingrediënten maken een product niet automatisch completer. De relevante vraag is of iedere toevoeging in de gekozen vorm en dosering een zinvolle bijdrage levert voor de betreffende doelgroep. Ook het bewust weglaten van een micronutriënt kan een onderbouwde keuze zijn, bijvoorbeeld wanneer aanvullende inname weinig meerwaarde heeft of wanneer er aandachtspunten zijn rond langdurige inname.
Daarnaast is het relevant of een formulering periodiek opnieuw wordt beoordeeld. De wetenschap over micronutriënten staat niet stil: voedselconsumptiegegevens veranderen en ook inzichten in behoefte, biologische beschikbaarheid en veiligheid bij langdurig gebruik ontwikkelen zich verder. Nieuwe kennis kan daarom aanleiding geven om een dosering aan te passen, een micronutriënt toe te voegen of juist weg te laten.
Van algemene multivitamine naar gerichte aanvulling
Juist omdat voedingspatronen en micronutriëntenbehoeften verschillen, bestaat er geen optimale multivitamine voor iedereen. Een goed geformuleerde multivitamine vertrekt daarom vanuit de voedingsinname en behoeften van een specifieke doelgroep en vult aan waar dat relevant is, zonder onnodig hoog te doseren.
Voor de therapeut blijft daarom de individuele beoordeling essentieel. Vanuit de voedingsinname, levensfase, specifieke aandachtspunten en overig supplementgebruik kan een passende multivitamine worden bepaald die het beste aansluit bij de cliënt.
Bronnen
1. RIVM. Voedselconsumptiepeiling. Richtlijnen. Wat eet Nederland.
2. Bird JK et al. Micronutrient intakes in the Dutch diet: foods, fortified foods and supplements in a cross sectional study. European Journal of Nutrition. 2023;62:3161-79.
3. Wallace TC et al. Multivitamin/multimineral supplement use is associated with increased micronutrient intakes and biomarkers and decreased prevalence of inadequacies and deficiencies in middle aged and older adults in the United States. Journal of Nutrition in Gerontology and Geriatrics. 2019;38:307-28.
4. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Multivitamin/mineral Supplements: Fact Sheet for Health Professionals. Updated July 17, 2024.