01-02-2026
De menopauze markeert een levensfase waarin meerdere biologische processen gelijktijdig veranderen. Door de afname van oestrogeen nemen oxidatieve stress en laaggradige ontsteking toe, terwijl de botombouw versnelt en het cardiovasculaire risico stijgt. Oxidatieve stress wordt daarbij gezien als een centrale schakel tussen vaatveroudering, ontstekingsactiviteit en botafbraak. Vanuit dit perspectief groeit de belangstelling voor voedingsstoffen met antioxidatieve eigenschappen, waaronder lycopeen.
Lycopeen als voedingsantioxidant
Lycopeen is een carotenoïde die voornamelijk voorkomt in tomaten en tomatenproducten. Het is de meest voorkomende carotenoïde in het menselijk plasma en staat bekend om zijn sterke vermogen om reactieve zuurstofspecies te neutraliseren. Observatiestudies laten zien dat de lycopeenspiegels afnemen met het ouder worden en met name rond de menopauze. Op basis van experimenteel en epidemiologisch onderzoek wordt verondersteld dat lycopeen ontstekingsprocessen kan moduleren en mogelijk bijdraagt aan bescherming van vaatwand en botweefsel.
Klinische studieopzet
Om deze hypothese te toetsen voerden de onderzoekers een multicenter, dubbelblind, gerandomiseerd placebogecontroleerd onderzoek uit bij gezonde postmenopauzale vrouwen. In totaal werden 176 vrouwen geïncludeerd met een leeftijd tussen 40 en 55 jaar. De interventiegroep ontving gedurende zes maanden dagelijks 8 milligram LycoRed, een gestandaardiseerd tomatenextract met een antioxidatieve capaciteit die overeenkomt met ongeveer vierentwintig milligram lycopeen. De controlegroep kreeg een placebo.
Na uitval werden 57 deelnemers in de lycopeengroep en 43 in de placebogroep geanalyseerd. Gemeten werden onder andere serumlycopeen, de ontstekingsmarker hs-CRP en markers voor botturnover, namelijk P1NP als marker voor botvorming en β-CTx als marker voor botresorptie.
Resultaten op inflammatie- en botmarkers
Op het botmetabolisme werd een effect waargenomen. De marker voor botvorming, P1NP, steeg sterker in de lycopeengroep dan in de placebogroep. Voor de marker van botafbraak, β-CTx, werd een kleine (niet-significante) afname tussen de groepen gevonden.
De serumlycopeenspiegel nam duidelijk toe in de interventiegroep. De ontstekingsmarker hs-CRP daalde binnen de lycopeengroep significant ten opzichte van de uitgangswaarde. Ook in de placebogroep werd een afname gezien, waardoor het verschil tussen de groepen niet significant was.
Betekenis en toekomstperspectief
Deze studie draagt bij aan het groeiende inzicht in de rol van voedingsantioxidanten rond de menopauze. Lycopeensuppletie bleek veilig, verhoogde aantoonbaar de serumlycopeenspiegel en ging gepaard met meetbare veranderingen in markers van botturnover. Tegelijk laten de resultaten zien dat effecten op cardiovasculaire risicoparameters en systemische ontsteking beperkt blijven in deze populatie en studieduur. Binnen een bredere preventieve visie benadrukken de bevindingen het belang van voeding en leefstijl als onderdeel van gezond ouder worden rond de menopauze.
Referentie
Meeta M et al. Cardiovascular and osteoporosis protection at menopause with lycopene a placebo controlled double blind randomized clinical trial. Journal of Midlife Health 2022;13:50–56.