25-02-2026
Op de markt zijn veel verschillende soorten probiotica, variërend van één enkele stam tot uitgebreide combinaties. Maar betekent een hoger aantal bacteriestammen automatisch een betere werking? In de praktijk blijkt dat niet de hoeveelheid, maar de klinische onderbouwing van specifieke stammen bepalend is voor de werkzaamheid.
Een fundamenteel uitgangspunt is dat probiotische effecten stam-specifiek zijn. Binnen één soort kunnen verschillende stammen uiteenlopende fysiologische effecten hebben. Zo kan een bepaalde stam van Lactobacillus rhamnosus effectief zijn gebleken bij de preventie van antibiotica-geassocieerde diarree, terwijl een andere stam binnen dezelfde soort hiervoor geen aangetoonde werkzaamheid heeft. Resultaten die voor één stam zijn vastgesteld, kunnen dus niet automatisch worden toegepast op andere stammen, zelfs niet binnen dezelfde soort. De indicatie waarvoor het probioticum wordt ingezet, dient daarom altijd het uitgangspunt te zijn. Een stam die effectief is gebleken bij een bepaalde aandoening, is niet zonder meer geschikt voor een andere toepassing. Daarbij zijn ook de onderzochte populatie, de gebruikte dosering en de studieduur bepalend voor de interpretatie van de klinische relevantie.
Aangezien een groot deel van de beschikbare probiotica bestaat uit een combinatie van meerdere stammen, is ook hier een zorgvuldige beoordeling noodzakelijk. Bij multistammenproducten geldt dat meer niet per definitie beter is. De effecten van afzonderlijke stammen kunnen niet zonder meer worden opgeteld en interacties kunnen zowel synergistisch als neutraal of antagonistisch zijn. De werkzaamheid van een combinatie dient daarom als geheel te zijn onderzocht voor de beoogde indicatie. Het samenbrengen van meerdere afzonderlijk onderzochte stammen betekent niet automatisch dat de nieuwe formulering klinisch onderbouwd is.
Kortom, bij de keuze van een probioticum staat niet het aantal stammen centraal, maar de vraag of de specifieke stam of combinatie in de juiste dosering klinisch is gevalideerd voor een duidelijk omschreven indicatie. Transparante stamaanduiding en directe aansluiting bij gepubliceerd klinisch onderzoek vormen daarbij de belangrijkste selectiecriteria.
Referentie
Sniffen JC et al. Choosing an appropriate probiotic product for your patient: An evidence-based practical guide. PLoS One. 2018;13:e0209205.