20-02-2026
De uitspraak dat ‘zitten het nieuwe roken is’ krijgt steeds meer fysiologische onderbouwing. Al binnen twee uur verslechtert de endotheelafhankelijke vaatfunctie, zelfs bij jonge, gezonde mannen. In een recente gerandomiseerde studie bleek dat een eenmalige dosis cacaoflavanolen de achteruitgang in vaatfunctie volledig voorkomt, ongeacht het fitheidsniveau.
Metingen van vasculaire functie
In deze gerandomiseerde, placebogecontroleerde cross-overstudie werden 40 gezonde mannen in de leeftijd tussen 18 en 34 jaar geïncludeerd. Twintig deelnemers hadden een hoge cardiorespiratoire fitheid (maximale zuurstofopnamecapaciteit [VO₂peak] ≥49 ml/kg/min) en twintig een lage cardiorespiratoire fitheid (VO₂peak ≤41 ml/kg/min). Voorafgaand aan twee uur onafgebroken zitten, consumeerden de deelnemers een cacaodrank met ofwel een hoge dosis flavanolen (695 mg totaal, waarvan 150 mg epicatechine) ofwel een lage dosis flavanolen (<6 mg, vrijwel volledig bestaande uit catechine).
De belangrijkste uitkomstmaat was flow-gemedieerde dilatatie (FMD) van de arteria femoralis superficialis (een grote slagader in het bovenbeen). FMD is een maat voor endotheelafhankelijke vaatverwijding en geeft aan hoe goed het bloedvat reageert op een tijdelijke toename van bloeddoorstroming. Daarnaast werden onder meer FMD van de arteria brachialis (bovenarm), anterograde shear rate en bloeddoorstroming gemeten. Anterograde shear rate verwijst naar de wrijvende kracht van bloed dat langs de vaatwand stroomt. Deze mechanische prikkel stimuleert het endotheel tot de afgifte van stikstofmonoxide, wat zorgt voor vaatverwijding. Bloeddoorstroming geeft de hoeveelheid bloed weer die per tijdseenheid door het vat stroomt. Deze variabelen worden gezamenlijk aangeduid als hemodynamische parameters.
Cacaoflavanolen voorkomen FMD-daling
Twee uur onafgebroken zitten leidde in beide fitheidsgroepen tot een duidelijke daling van FMD in zowel de brachiale als de femorale arterie na inname van de laag-flavanoldrank. De afname bedroeg circa 0,6–0,7% in de arteria brachialis en 1,0–1,1% in de arteria femoralis superficialis. Na inname van de hoog-flavanoldrank trad deze daling niet op. De endotheelafhankelijke vaatfunctie bleef op het oorspronkelijke niveau. Dit gold zowel voor deelnemers met een hoge als met een lage cardiorespiratoire fitheid.
Daarnaast resulteerde zitten in een afname van anterograde shear rate en de bloeddoorstroming in beide arteriën. Dit wijst op verminderde mechanische stimulatie van het endotheel en een gereduceerde weefselperfusie. Cacaoflavanolen beïnvloedden deze hemodynamische parameters niet. Ze voorkwamen wel de afname van de endotheelafhankelijke vaatverwijding, maar niet de afname in bloeddoorstroming of shear rate.
Implicaties van de studie
Een eenmalige inname van cacaoflavanolen voorafgaand aan twee uur onafgebroken zitten voorkomt de verslechtering van endotheelafhankelijke vaatfunctie in grote arteriën in zowel bovenste als onderste extremiteiten. Dit beschermende effect is onafhankelijk van de cardiorespiratoire fitheid. Cacaoflavanolen beïnvloedden echter niet de afname van bloeddoorstroming en shear rate tijdens zitten. De studie includeerde uitsluitend jonge mannen en onderzocht acute effecten. Over langdurig gebruik van cacaoflavanolen of andere populaties kunnen op basis van deze data geen conclusies worden getrokken.
Referentie
Daniele A et al. Dietary flavanols preserve upper- and lower-limb endothelial function during sitting in high- and low-fit young healthy males. J Physiol. 2026;604:145–71.