Zink

Zink bevindt zich in alle lichaamsweefsels en concentreert zich met name in de celkern. Het mineraal is essentieel voor de eiwit-, koolhydraat-, vet- en nucleïnezuurstofwisseling en katalyseert meer dan 100 enzymen. Zink helpt bij regulatie van de genexpressie, draagt bij aan de normale eiwitstructuur (vouwen van eiwitten), is belangrijk voor immuunsysteem en antioxidantverdediging en bevordert de wondheling. Stress verhoogt de zinkbehoefte.

Zink en koper zijn antagonisten en worden daarom bij voorkeur in combinatie ingenomen. Koper is bestanddeel van verschillende enzymen en is betrokken bij de synthese van hemoglobine, myeline, schildklierhormoon, collageen, melanine en elastine. 

Bronnen

Vlees, volkoren granan, gevogelte, zeevoedsel

Tekenen van een mogelijk tekort

Verminderde reuk- en smaakzin, gebrek aan eetlust, vertraagde groei en ontwikkeling bij kinderen, verminderde weerstand, diarree, alopecia, ontstoken tong, nageldystrofie, trage wondheling, vermoeidheid, emotionele en mentale problemen, impotentie, verminderde vruchtbaarheid, dermatitis, nachtblindheid. Een zinktekort vergroot de kans op hart- en vaatziekten en (leeftijdsgerelateerde) maculadegeneratie. 

Indicaties

  • Zinktekort 
  • Infecties (verkoudheid, diarree, luchtweginfecties, oorontsteking, HIV/AIDS, herpes, tuberculose, malaria)
  • Acrodermatitis enteropathica
  • Verminderde weerstand bij ouderen (hogere zinkbehoefte)
  • Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, colitis ulcerosa)
  • Coeliakie
  • ADHD
  • Anorexia nervosa
  • Hypothyroïdie
  • Chronische nierziekten
  • Leverziekten
  • Chronische ontstekingsziekten
  • Premenstrueel syndroom
  • Verminderde vruchtbaarheid
  • Benigne prostaathypertrofie
  • Alopecia
  • Bloedarmoede (mede door zinktekort)
  • Diabetes type 1 en 2, diabetische neuropathie
  • Leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie (AMD)
  • Cataract
  • Huidproblemen (acne vulgaris, rosacea, psoriasis, dermatitis, operatiewonden, brandwonden, zweren)
  • Aften
  • Maagzweer
  • Tinnitus
  • Sikkelcelanemie
  • COPD
  • Ziekte van Wilson
  • Osteoporose
  • Vegetarisch/veganistisch voedingspatroon (tot 50% hogere zinkbehoefte)

Contra-indicaties

Niet bekend (met inachtneming van genoemde maximale doseringen)

Gebruiksadviezen

  • Algemene onderhoudsdosering: 15 mg zink per dag
  • Algemene therapeutische dosering: 15 tot 45 mg zink per dag
  • Maximale therapeutische dosering (gedurende een beperkte periode): 1 mg zink per kilogram lichaamsgewicht per dag (deze dosering geldt als de 'acceptable daily intake' (ADI), in 1982 vastgesteld door de FAO/WHO)
  • Vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven wordt aangeraden niet meer dan 25 mg zink per dag (uit voeding en voedingssupplementen) in te nemen. 
 
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor zink (uit voeding en voedingssupplementen) bedraagt 10-15 mg voor volwassenen; 20 mg/dag voor een zwangere vrouw en 25 mg/dag voor een zogende vrouw. De veilige bovengrens van inname (UL ofwel Upper Limit) voor zink voor verschillende leeftijdsgroepen is aangegeven in onderstaande tabel. Bij zinksuppletie dient de koperinname voldoende te zijn; zink verdringt koper uit enzymen en verlaagt de opname van koper. 
 
Leeftijd (jaren) Veilige bovengrens inname (UL) zink (mg/dag)
1-3 7
4-6 10
7-10 13
11-14 18
15-17 22
18 en ouder 25
Bron: Opinion of the Scientific Committee on Food on the tolerable upper intake level of zinc (SCF/CS/NUT/UPPLEV/62 Final, 19 March 2003)
 
Let bij suppletie met een combinatie van zink en koper op de totale koperinname. De NOAEL (No Observed Adverse Effect Level) voor koper bedraagt 10 mg/dag; langdurige inname van meer dan 10 mg koper per dag kan leverschade veroorzaken. De algemene veilige bovengrens van inname (UL of Upper Limit) voor koper is weergegeven in onderstaande tabel.
 
Leeftijd (jaren) Veilige bovengrens inname (UL) koper (mg/dag)
1-3 1
4-6 2
7-10 3
11-14 4
15-17 4
18 en ouder 5
Bron: Opinion of the Scientific Committee on Food on the tolerable upper intake level of copper (5 March 2003)

Interactie

  • De anticonceptiepil, alcohol, cafeïne en verschillende medicijnen waaronder ACE-remmers (captopril, enalapril), corticosteroïden, lisdiuretica, thiazide diuretica, tetracyclines, penicillamine, chloortalidon, deferoxamine, fluorchinolonen, hormoonpreparaten, AZT, valproïnezuur, cholestyramine, ethambutol en H2-receptorantagonisten kunnen de zinkstatus verlagen. Zinksuppletie kan gewenst zijn.
  • Kaliumsparende diuretica kunnen de uitscheiding van zink verlagen. Wees voorzichtig met zinksuppletie.
  • Een zinksupplement kan de opname van een NSAID (zoals ibuprofen, naproxen, piroxicam, indomethacine) verlagen; neem deze niet gelijktijdig in.
  • Suppletie met foliumzuur in een dosis hoger dan 1 mg per dag verhoogt de zinkbehoefte.
  • Neem (hooggedoseerde) ijzer- en zinksupplementen los van elkaar in; ijzer kan de opname van zink verlagen en vice versa.
  • Bestanddelen in knoflook en ui verhogen de absorptie van zink.
  • Zink kan de insuline-afgifte en insulinegevoeligheid verhogen; mensen die diabetesmedicatie gebruiken dienen hiermee rekening te houden.

Veiligheid

Zinksuppletie is veilig in doseringen zoals genoemd onder gebruiksadviezen. Sommige mensen hebben last van maagdarmklachten (zoals kramp, misselijkheid) of een metaalsmaak in de mond na inname van een zinksupplement; dit kan in de meeste gevallen worden voorkomen door zink bij de maaltijd in te nemen.

Terug