Rijstproteïne

Eiwitten in voeding zijn belangrijk voor onze gezondheid; aminozuren zijn de bouwstenen voor onder meer enzymen, hormonen, neurotransmitters, celstructuren zoals receptoren en ander belangrijke moleculen. Eiwitten zijn van hoogwaardige kwaliteit als ze goed verteerd worden en alle essentiële aminozuren (histidine, leucine, isoleucine, lysine, methionine, fenylalanine, threonine, tryptofaan en valine), die de mens zelf niet kan synthetiseren, in voldoende mate vertegenwoordigd zijn. Steeds meer mensen kiezen voor een overwegend plantaardige voeding. In plantaardige voedingsmiddelen (granen, peulvruchten, noten, zaden, paddenstoelen, groenten) is het gehalte aan eiwitten lager dan in dierlijke voedingsmiddelen (vlees, vis, gevogelte, eieren, zuivel) en is het belangrijk verschillende eiwitbronnen te combineren om geen tekorten aan leucine, methionine of lysine te krijgen (soja uitgezonderd).

De eiwitbehoefte (18 jaar en ouder) bedraagt 0,83 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag (ongeveer 10% van de energiebehoefte). De eiwitbehoefte is hoger bij kinderen (zie referentie 2), vrouwen die zwanger zijn (tot 28 gram extra per dag) of borstvoeding geven (13-19 gram extra per dag) en topsporters (duursport 1,2-1,5 g/kg/dag, krachtsport 1,7-1,8 g/kg/dag). Vegetariërs en veganisten hebben een tot 25% hogere eiwitbehoefte door het lagere gehalte aan essentiële aminozuren in plantaardige eiwitten.

Bij volwassenen draagt een goede eiwitinname mogelijk bij aan de preventie van overgewicht, (leeftijdsgerelateerde) spierafbraak, osteoporose en hart- en vaatziekten. Bij een energiebeperkt dieet kan tijdelijke verhoging van de eiwitinname (tot 1,2-1,4 g/kg/dag) leiden tot grotere gewichtsdaling (grotere afname vetmassa), mede door een betere verzadiging, terwijl spierafbraak wordt tegengegaan. 

Eiwitten kunnen als voedingssupplement ingenomen worden, bijvoorbeeld na het sporten, bij een verhoogde eiwitbehoefte door een hoofdzakelijk plantaardig dieet, bij ziekte of herstel na trauma of operatie. De meeste eiwitpoeders worden gemaakt uit melk (wei, caseïne) of soja. Voor mensen die geen eiwitpoeder op basis van melk of soja willen (of kunnen) gebruiken, is rijstproteïne een prima plantaardig alternatief. Rijstproteïne is hypoallergeen, prettig van smaak en gemakkelijk verteerbaar. Rijstproteïne bevat de essentiële aminozuren in voldoende hoeveelheden, alleen het gehalte aan lysine is aan de krappe kant (zie gebruiksadviezen).

Bronnen

Rijst (Oryza sativa)

Tekenen van een mogelijk tekort

Een langdurige ernstige eiwitondervoeding leidt tot groeistoornissen bij kinderen en kwashiorkor (gezwollen onderbuik, rossig haar, lethargie, sterke vermagering, oedeem aan benen en gezicht, leverzwelling, vetdiarree). In Nederland komt een ernstig eiwittekort zelden voor. Een mild eiwittekort kan zich onder meer uiten in groeiachterstand, bloedarmoede, spierafbraak en een slechte wondgenezing.

Indicaties

  • Risicogroepen onvoldoende eiwitinname (kleuters, adolescenten, vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, ouderen, vegetariërs, veganisten)
  • Verhoogde eiwitbehoefte door ziekte (waaronder hiv/aids), trauma of operatie
  • Duur- en krachtsport
  • Preventie leeftijdsgerelateerde spierafbraak (sarcopenie) en osteoporose (in combinatie met sport/beweging)
  • Afvallen  

Contra-indicaties

Chronische nierziekten (suppletie alleen onder medische begeleiding)

Gebruiksadviezen

Algemene adviesdosering: 10-40 gram/dag

Rijstproteïne is rijk aan cysteïne en methionine, alleen het gehalte aan lysine is aan de krappe kant. Bij geregeld gebruik van rijstproteïne is het daarom belangrijk voldoende lysinerijke voedingsmiddelen te consumeren (dierlijke eiwitten, tarwekiemen, soja of andere peulvruchten). Als rijstproteïne voorziet in een belangrijk deel van de dagelijkse eiwitinname, kan het zinvol zijn tevens een L-lysinesupplement te gebruiken.

Interactie

Onbekend

Veiligheid

Zorg dat de dagelijkse eiwitinname uit voeding en supplementen niet hoger is dan 25% van de energiebehoefte; bij kinderen van 1 tot 3 jaar geldt een bovengrens van 20 energieprocent. Langdurige inname van hoge doseringen eiwitten (hoger dan de aanbevelingen van circa 10 energieprocent, zie referentie 2) wordt afgeraden (referentie 9). Voorts dient de dagelijkse voeding voldoende groenten en fruit te bevatten om de zuurbelasting van eiwitten te compenseren.

Literatuur

1. Kalman DS. Amino acid composition of an organic brown rice protein concentrate and isolate compared to soy and whey concentrates and isolates. Foods 2014;3(3):394-402.

2. European Food Safety Authority. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for protein. EFSA Journal 2012;10(2):2557.

3. Tang M et al. Regional, but not total, body composition changes in overweight and obese adults consuming a higher protein, energy-restricted diet are sex specific. Nutr Res. 2013;33(8):629-35.

4. Parker B et al. Effect of a high-protein, high-monounsaturated fat weight loss diet on glycemic control and lipid levels in type 2 diabetes. Diabetes Care. 2002;25(3):425-30.

5. Yang L et al. Rice protein improves adiposity, body weight and reduces lipids level in rats through modification of triglyceride metabolism. Lipids in Health and Disease 2012;11:24.

6. Yanai H et al. Nutrition for sarcopenia. J Clin Med Res. 2015;7(12):926-931.

7. Pasiakos SM et al. The effects of protein supplements on muscle mass, strength, and aerobic and anaerobic power in healthy adults: a systematic review. Sports Med. 2015;45(1):111-31.

8. Joy JM et al. The effects of 8 weeks of whey or rice protein supplementation on body composition and exercise performance. Nutrition Journal 2013;12:86.

9. Delimaris I. Adverse effects associated with protein intake above the recommended dietary allowance for adults. ISRN Nutr. 2013;2013:126929.

Terug