Acetyl-L-carnitine

Acetyl-L-carnitine is de geacetyleerde vorm van (L-)carnitine, dat in voeding vooral voorkomt in (rood) vlees en in veel mindere mate in plantaardige voedingsmiddelen. In lever, nieren en hersenen kan carnitine gesynthetiseerd worden uit de aminozuren lysine en methionine, met vitamine C, ijzer, vitamine B6 en niacine als cofactoren. L-Carnitine kan naar behoefte in acetyl-L-carnitine worden omgezet en vice versa. Carnitine en acetyl-L-carnitine zijn semi-essentiële aminozuren: onder bepaalde omstandigheden is de endogene synthese onvoldoende om in de behoefte te voorzien. Zo neemt de endogene synthese van carnitine en acetyl-L-carnitine geleidelijk af met het ouder worden, waardoor de carnitinevoorziening geleidelijk daalt als de inname van carnitines uit voeding (en voedingssupplementen) niet wordt verhoogd. De carnitinestatus kan ook afnemen door verminderde reabsorptie van carnitine in de nieren. Uit onderzoek van spierbiopten van gezonde mensen is gebleken, dat het ouder worden gepaard gaat met sterke afname van het gehalte carnitine en acetyl-L-carnitine in spierweefsel. De grootste concentratie carnitine is aanwezig in skeletspieren en hart.

Suppletie met acetyl-L-carnitine heeft als voordeel boven L-carnitine dat de gunstige effecten op het (centrale) zenuwstelsel groter zijn. Acetyl-L-carnitine passeert gemakkelijker dan L-carnitine de bloedhersenbarrière, ondersteunt de hersenfunctie beter dan L-carnitine en beschermt beter bij veroudering door de sterke antioxidantactiviteit in zenuwweefsel.

Acetyl-L-carnitine bevordert de vitaliteit van onder meer zenuwstelsel, hart en bloedvaten, spieren, alvleesklier en lever. Het aminozuur zorgt voor het transport van (vrije) langeketenvetzuren langs de membraan van mitochondriën (de energie producerende organellen in cellen) ten behoeve van de energieproductie door vetzuuroxidatie. Naast het bevorderen van de vetverbranding beschermt acetyl-L-carnitine de mitochondriën tegen vrije radicalen en schadelijke stofwisselingsproducten en stimuleert het aminozuur de synthese van eiwitten en membraanfosfolipiden.

In de hersenen ondersteunt acetyl-L-carnitine de synthese en activiteit van de neurotransmitter acetylcholine. Cholinerge zenuwcellen, die voor hun prikkeloverdracht gebruik maken van acetylcholine, zijn te vinden in diverse hersengebieden (waaronder hersenschors, hippocampus en hypothalamus) en zijn onder meer van belang voor het geheugen, denken en bewegen. Daarnaast maakt het parasympathische deel van het autonome zenuwstelsel gebruik van cholinerge neuronen en sturen perifere cholinerge motorische zenuwvezels de skeletspieren aan. Ook zijn er aanwijzingen dat acetyl-L-carnitine een gunstige invloed heeft op de dopaminerge neurotransmissie en de synthese van zenuwgroeifactor (belangrijk voor de regeneratie van zenuwweefsel) en bèta-endorfine (een lichaamseigen opioïde neurotransmitter met onder meer stressverlagende en pijnstillende effecten). Acetyl-L-carnitine verbetert concentratie, geheugen en stemming en kan helpen bij innerlijke onrust, ook op jonge leeftijd.

L-Carnitine en acetyl-L-carnitine ondersteunen de leverdetoxificatie en verbeteren de glucosestofwisseling door het tegengaan van insulineresistentie.

Bij perifere arteriële ziekte (claudicatio intermittens) is propionylcarnitine (PLC) effectiever dan L-carnitine of acetyl-L-carnitine. Vergeleken met carnitine wordt PLC beter door spierweefsel opgenomen en zorgt PLC voor een grotere stijging van het glycogeengehalte in spierweefsel. Doordat ischemische spieren beschikken over meer energie neemt de pijnvrije loopafstand door gebruik van PLC toe. Ook beschermt PLC de weefsels tegen ischemische beschadiging door verbetering van de functie van arteriolen (kleine slagaders) en vermindering van verzuring. PLC (evenals L-carnitine en acetyl-L-carnitine) kan ook worden ingezet bij andere aandoeningen van hart en bloedvaten zoals ischemische hartziekte, angina pectoris en congestief hartfalen. 

Bronnen

Met name (rood) vlees, verder kleine hoeveelheid in zuivel, noten, zaden, granen, groenten en peulvruchten.

Tekenen van een mogelijk tekort

Een carnitinetekort (disbalans tussen aanmaak en behoefte) kan zich uiten in verminderde vetzuuroxidatie in weefsels met stijging van de bloedlipidenspiegels, afwijkende leverfunctie, chronische spierzwakte, vermoeidheid, cardiomyopathie en verminderde glucosetolerantie.

Indicaties

  • Veroudering (verminderde endogene carnitinesynthese)
  • Lage carnitine-inname met voeding (vegetarisme, veganisme)
  • Chronische vermoeidheid (onder meer bij kanker, multiple sclerose, coeliakie, ouderdom, chronisch vermoeidheidssyndroom, hepatitis C, bèta-thalassemie)
  • Depressie bij ouderen
  • Leeftijdsgerelateerde cognitieve achteruitgang, dementie
  • Hart- en vaatziekten (claudicatio intermittens, angina pectoris, myocardinfarct, congestief hartfalen, myocarditis, premature ventriculaire contracties, cardiomyopathie, hypertensie, beroerte, ziekte van Raynaud)
  • Diabetes mellitus, obesitas, metabool syndroom
  • Neuropathie (diabetes, chemotherapie, hiv-medicatie)
  • Leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie
  • Verminderde vruchtbaarheid
  • Fibromyalgie
  • Kankercachexie
  • Hyperthyroïdie
  • Sport (verbetering uithoudingsvermogen)
  • COPD (voor verhogen inspanningscapaciteit)
  • Hepatische encephalopathie, levercirrose
  • Niet-alcoholische leververvetting en steatohepatitis
  • Nierfalen/nierdialyse
  • Hiv-infectie

Contra-indicaties

Gebruik geen (acetyl)-L-carnitine bij hypothyroïdie; carnitine remt de activiteit van schildklierhormoon. Bij hyperthyroïdie kan (acetyl)-L-carnitine wel worden gebruikt.

Gebruiksadviezen

Algemene adviesdosering: 1-3 gram/dag tot een maximum van 6 gram/dag

Neem (acetyl)-L-carnitine buiten de maaltijd met ruim water in. Vanwege het energieverhogende effect kan (acetyl)-L-carnitine beter niet ’s avonds ingenomen worden.

Interactie

  • Acetyl-L-carnitine versterkt mogelijk net als L-carnitine de antistollingswerking van coumarinederivaten zoals acenocoumarol en warfarine. Wees terughoudend met het gebruik van acetyl-L-carnitine.
  • Acetyl-L-carnitine beschermt tegen perifere neuropathie door cytostatica zoals cisplatine, vincristine en paclitaxel en tegen cardiomyopathie door doxorubicine, zonder de werking van deze medicijnen te verlagen.
  • (Acetyl)-L-carnitine beschermt de longen tegen toxiciteit van bleomycine (dierstudie).
  • Verschillende medicijnen kunnen de (acetyl-)L-carnitinestatus verlagen, waaronder cisplatine, isofosfamide, carboplatine, adefovir, carbamazepine, cefditoren pivoxil, isotretinoïne, fenobarbital, fenytoïne, pivampicilline, pivmecillinam, pyrimethamine, sulfadiazine en valproïnezuur (en andere anticonvulsiva). Suppletie met acetyl-L-carnitine kan gewenst zijn, ook om bijwerkingen van deze medicijnen tegen te gaan.
  • (Acetyl)-L-carnitine kan de werking van nitroglycerine bij angina pectoris ondersteunen. Overweeg aanvullende suppletie met (acetyl)-L-carnitine. 
  • Alfaliponzuur is een belangrijke synergist van acetyl-L-carnitine, onder meer ter bescherming tegen verouderingsverschijnselen en het verbeteren van concentratie en geheugen. 
  • (Acetyl)-L-carnitine geeft meer energie bij gebruik van gepegyleerd interferon alfa-2b/ribavirine tegen chronische hepatitis C.
  • (Acetyl)-L-carnitine ondersteunt de werking van allopurinol.
  • Acetyl-L-carnitine heeft een aanvullende werking op statines bij dislipidemie door het gunstige effect op de lipoproteïne(a)-spiegel.
  • Acetyl-L-carnitine beschermt de hersenen tegen toxiciteit van alcohol.
  • Acetyl-L-carnitine geeft meer energie en beschermt tegen (poly)neuropathie en andere bijwerkingen van NRTI’s (nucleoside/nucleotide reverse-transcriptaseremmers) zoals zidovudine.

Veiligheid

(Acetyl)-L-carnitine is beslist veilig in de geadviseerde doseringen, ook bij langdurig gebruik.

Literatuur

1. Monograph. L-carnitine. Altern Med Rev. 2005;10(1):42-50.

2. Acetyl-L-carnitine. Monograph. Altern Med Rev. 2010;15(1):76-83.

3. Malaguarnera M. Carnitine derivatives: clinical usefulness. Curr Opin Gastroenterol. 2012;28(2):166-76.

4. Malaguarnera M et al. Acetyl L-carnitine (ALC) treatment in elderly patients with fatigue. Arch Gerontol Geriatr. 2008;46(2):181-90.

5. Sima AA et al. Acetyl-L-carnitine improves pain, nerve regeneration, and vibratory perception in patients with chronic diabetic neuropathy: an analysis of two randomized placebo-controlled trials. Diabetes Care. 2005;28(1):89-94.

6. DiNicolantonio JJ et al. L-carnitine in the secondary prevention of cardiovascular disease: systematic review and meta-analysis. Mayo Clin Proc. 2013;88(6):544-51.

7. Ruggenenti P et al. Ameliorating hypertension and insulin resistance in subjects at increased cardiovascular risk: effects of acetyl-L-carnitine therapy. Hypertension. 2009;54(3):567-74.

8. Zhou X, Liu F, Zhai S. Effect of L-carnitine and/or L-acetyl-carnitine in nutrition treatment for male infertility: a systematic review. Asia Pac J Clin Nutr. 2007;16 Suppl 1:383-90.

9. Brass EP et al. A systematic review and meta-analysis of propionyl-L-carnitine effects on exercise performance in patients with claudication. Vasc Med. 2013;18(1):3-12.

10. Borghi-Silva A et al. L-carnitine as an ergogenic aid for patients with chronic obstructive pulmonary disease submitted to whole-body and respiratory muscle training programs. Braz J Med Biol Res. 2006;39(4):465-74.

Terug