Gesponsord door:

Omega 3-vetzuren EPA/DHA

De inname van omega 3-vetzuren is heel belangrijk voor de juiste vetzuurbalans, vooral omdat onze voeding naar verhouding veel linolzuur en arachidonzuur bevat (meervoudig onverzadigde omega 6-vetzuren die de tegenhangers en tegenspelers zijn van omega 3-vetzuren). De ratio tussen omega 6- en omega 3-vetzuren in de huidige voeding is ongeveer 10:1 tot 20:1, terwijl deze eigenlijk ongeveer 4:1 dient te zijn. Het beste resultaat met omega 3-vetzuren wordt bereikt als ook de inname van linolzuur (voornamelijk uit zonnebloemolie en maïsolie) aan banden wordt gelegd. Omdat de lichaamsvoorraad van EPA (eicosapentaeenzuur) en DHA (docosahexaeenzuur) beperkt is, is het belangrijk te zorgen voor een regelmatige aanvoer van omega 3-vetzuren uit voeding (en supplementen). Er zijn supplementen op de markt die het omega 3-vetzuur alfalinoleenzuur (ALA) bevatten uit plantaardige oliën zoals lijnzaadolie. De lichaamseigen omzetting van deze ALA in EPA en DHA verloopt echter zeer inefficiënt, zodat inname van kant-en-klare EPA en DHA noodzakelijk is om van de gezondheidseffecten van deze langeketen omega 3-vetzuren te profiteren. EPA kan worden omgezet in DHA en vice versa. Vegetariërs doen er goed aan naast lijnzaadolie een voedingssupplement met DHA uit algen te gebruiken.

Omega 3-vetzuren hebben een veelzijdige werking; ze zijn in alle lichaamscellen aanwezig en hebben invloed op het functioneren van de cel en het weefsel waar ze deel van uitmaken. Globaal zijn er vier werkingsmechanismen te onderscheiden die sterk met elkaar zijn verweven:

  1. Omega 3-vetzuren (voornamelijk DHA) worden ingebouwd in fosfolipiden en sfingolipiden in het celmembraan waardoor de structuur (vloeibaarheid, dikte, vervormbaarheid) en functie van het celmembraan verandert. Het DHA-gehalte verschilt per weefsel en orgaan en is het hoogst in hersenen en ogen.
  2. Omega 3-vetzuren (vooral EPA) spelen een rol in de eicosanoïdenstofwisseling (synthese van prostaglandines, tromboxanen, leukotriënen) en ondersteunen op die manier een goede balans in de werking van het immuunsysteem. De verhouding tussen de verschillende vetzuren in de membranen (DHA, EPA, alfalinoleenzuur, arachidonzuur) bepaalt welke vetzuren beschikbaar komen na afsplitsing door het enzym fosfolipase om te worden omgezet door cyclooxygenase- (COX) of lipoxygenase- (LOX) enzymen. Dit heeft invloed op een evenwichtige immuunrespons. Hierbij is een goede verhouding tussen de inname van omega 6- en omega 3-vetzuren via voeding en supplementen van groot belang.
  3. Omga 3-vetzuren (EPA, DHA) kunnen worden omgezet in SPM (specialized pro-resolving mediators); uit EPA ontstaan serie E resolvines (uit EPA), uit DHA serie D resolvines, protectines/neuroprotectines en maresines. Deze SPM’s hebben een ontstekingsremmende activiteit en zijn belangrijk voor het onder controle brengen en beëindigen van ontstekingen en pijn.
  4. Omega 3-vetzuren reguleren moleculen of enzymen die zorgen voor het doorgeven van signalen binnen de cel.
  5. Omega 3-vetzuren beïnvloeden de genexpressie in de cel(kern) en hebben onder meer effect op de glucose- en vetstofwisseling.

Bronnen

  • EPA: vette vis, krill
  • DHA: vette vis, krill, microalg Schizochytrium sp.

Kwaliteitsaspecten

Bij het vergelijken van voedingssupplementen met visolie is het belangrijk te kijken naar de hoeveelheid EPA en DHA per capsule en niet naar de hoeveelheid visolie, omdat dit naast gezonde vetten ook andere bestanddelen bevat zoals verzadigde vetten en transvetten. Visoliesupplementen worden over het algemeen aangeboden in drie vormen:

De eerste is de vorm waarin visvetzuren van nature in vis voorkomen: natuurlijke triglyceriden. Een triglyceride bestaat uit een glycerolketen waaraan drie ketens van vetzuren gebonden zijn (zie afbeelding). In het geval van visolie bestaat één van deze vetzuurketens uit het meervoudig onverzadigde EPA of DHA. De overige vetzuurketens bestaan uit verzadigde of enkelvoudig onverzadigde vetten. Hierdoor zal de hoeveelheid (concentratie) EPA/DHA in een product met natuurlijke triglyceriden niet boven de 30% komen. De meeste van deze producten bevatten 1000 mg visolie waarvan 180 mg EPA en 120 mg DHA.

Voorbeeld structuur natuurlijke triglyceriden

De tweede vorm is ethylesters. De eerste stap bij de productie hiervan bestaat uit het afsplitsen van de vetzuurketens van het glycerol door de vetzuren te binden aan een ethanolketen, waarbij ethylesters worden gevormd. Vervolgens wordt de concentratie EPA en DHA ethylesters verder verhoogd door middel van extractie. Deze vorm is gebruikt in veel van de grote klinische onderzoeken.

Voorbeeld structuur ethylesters

De derde vorm zijn herveresterde triglyceriden. Hierbij worden ethylesters verder bewerkt waardoor opnieuw triglyceriden ontstaan (de zogenaamde rTG’s, re-esterified triglycerides of herveresterde triglyceriden).

Structuur van herveresterde triglyceriden

Belangrijk is te beseffen dat het hierbij om een bewerkte vorm van triglyceriden gaat en dat dit niet hetzelfde is als de natuurlijke triglyceriden, zoals deze in vis voorkomen. Met rTG’s worden eveneens zeer hoog geconcentreerde en gedoseerde EPA en DHA-producten verkregen, zonder een onwenselijk hoge hoeveelheid verzadigde vetten en waarbij dus volstaan kan worden met een beperkt aantal capsules per dag. Een voordeel hiervan ten opzichte van ethylesters is dat deze verbindingen meer de natuurlijke structuur van visolie benaderen. De structuurformule van deze vetten is gelijk aan die van natuurlijke triglyceriden, behalve dat er nu meerdere EPA- en/of DHA-zijketens aan de glycerolketen gebonden zijn, in plaats van slechts één. Een nadeel van deze vorm van triglyceriden is dat ze duurder zijn voor de consument vanwege de extra bewerkingsstap. In een recent onderzoek waarin de opname van EPA en DHA in de vorm van triglyceriden op de langere termijn werd vergeleken met ethylesters, bleek de triglyceridenvorm nóg beter opgenomen te worden

Visolie van de hoogste kwaliteit is verkregen via gepatenteerde CO2-extractie en heeft de EMAS-certificering:

  • Bij CO2-extractie hoeft visolie niet veelvuldig met hoge temperaturen behandeld te worden zoals bij andere productiemethoden (zoals moleculaire distillatie). Hierdoor blijven de kwetsbare vetzuren intact en wordt het milieu minder belast.
  • Doordat het een zuurstofvrij proces is, maken bacteriën geen schijn van kans en lopen de vetzuren geen kans om ranzig te worden door oxidatie. Bovendien maakt CO2-extractie het mogelijk om zeer hoge concentraties aan EPA of DHA te realiseren, al naar gelang de behoefte.
  • Met CO2-extractie wordt het product gezuiverd van contaminerende stoffen die tegenwoordig helaas vaak in vis worden aangetroffen zoals PCB’s, pesticiden, dioxines en zware metalen. Elke batch wordt door onafhankelijke laboratoria getest.
  • De gebruikte CO2 wordt bijna 100% gerecycled en draagt niet bij aan het broeikaseffect.
  • EMAS-certificering geeft aan dat voldaan is aan de strenge Europese norm voor milieuzorg. Uitsluitend kleine, onbedreigde vissen worden gebruikt (ansjovis, sardine en makreel). Kleine vissen blijken keer op keer het minst vervuild te zijn, vooral als de vis afkomstig is uit schone wateren rond Antarctica.

Tekenen van een mogelijk tekort

Vermoeidheid, veel dorst (en vaak urineren), droge huid, slecht geheugen, stemmingswisselingen, probleemgedrag, depressie, pijnklachten, ontstekingen, problemen met zien, verhoogde infectiegevoeligheid, tromboseneiging, hoge triglyceridenspiegel. 

Indicaties

  • Algemene ondersteuning gezondheid, verbetering omega-6/omega-3 balans
  • Hart- en vaatziekten, preventie en behandeling (kransvatziekte, angina pectoris, hartinfarct, hartritmestoornissen, hartfalen, beroerte, hypertensie, hypertriglyceridemie, atherosclerose, toegenomen tromboseneiging, perifere vasculaire ziekte)
  • Metabool syndroom, diabetes type 2
  • Psychische stress
  • Psychiatrische aandoeningen (ADHD, anorexia nervosa, borderline persoonlijkheidsstoornis, agressie, angststoornis, depressie, preventie postpartum depressie, bipolaire stoornis, suïcidaliteit, schizofrenie, psychose, autisme)
  • Preventie leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie (AMD), achteruitgang gezichtsvermogen
  • Preventie leeftijdsgerelateerde cognitieve achteruitgang en dementie
  • Preventie alcoholgerelateerde dementie
  • Multiple sclerose
  • Hersentrauma
  • Perifere neuropathie
  • Artritis (reumatoïde artritis, osteoartritis)
  • Nekpijn, lage rugpijn
  • Preventie sarcopenie bij ouderen (in combinatie met krachttraining)
  • Sport (minder spierpijn)
  • Osteoporose
  • Periodontitis (ook preventie)
  • Ondersteuning wondheling
  • Ontstekingen, chronische ontstekingsziekten, ontstekingspijn
  • Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, colitis ulcerosa)
  • Auto-immuunziekten (waaronder SLE)
  • Kanker, preventie en therapie (verbeteren prognose, tegengaan cachexie)
  • Sikkelcelanemie (verbetering conditie bloedvaten)
  • Taaislijmziekte (cystische fibrose)
  • Acne vulgaris
  • Niet-alcoholische leververvetting
  • Astma, COPD
  • Nierdialyse
  • Preventie nierstenen (calciumoxalaat)
  • Zwangerschap, geven van borstvoeding
  • Premenstrueel syndroom, dysmenorroe

Contra-indicaties

Overgevoeligheid voor (vis)olie, krill(olie), algen

Gebruiksadviezen

  • Algemene (preventieve) adviesdosering: 0,5-1 g/dag
  • Algemene therapeutische dosering: 1-5 g/dag
  • Hypertriglyceridemie: 2 g/dag
  • Hartritmestoornissen; bij atriumfibrilleren met name DHA-inname verhogen
  • Hypertensie: ≥ 3 g/dag
  • Hartfalen: preventief > 0,5 g/dag, therapeutisch 4 g/dag
  • Achteruitgang gezichtsvermogen: ≥ 250 mg DHA/dag
  • Artritis: 1-5 g/dag (vooral EPA)
  • Periodontitis: vooral DHA-inname verhogen
  • Acne vulgaris: ≥ 1 g/dag (vooral EPA)
  • Cachexie bij kanker: vooral EPA
  • Preventie AMD: vooral DHA
  • Preventie cognitieve achteruitgang en dementie: vooral DHA
  • Depressie: 0,2-2,2 g EPA per dag (met EPA ≥ 60% van de totale inname van EPA en DHA)
  • Zwangerschap, geven van borstvoeding: 0,5-1 g DHA per dag

Interactie

  • EPA-suppletie verlaagt mogelijk de kans op rhabdomyolyse door gebruik van statines.
  • Omega-3 vetzuren verlagen de kans op toxische bijwerkingen van cyclosporine (zoals hypertensie en nierschade).
  • Omega-3 vetzuren beschermen tegen (maag)zweren door gebruik van NSAID’s.
  • Een tekort aan langeketen omega-3 vetzuren versterkt de ongunstige effecten van ijzertekort op de hersenstofwisseling.
  • Bioflavonoïden moduleren de stofwisseling van omega-3 vetzuren en verhogen de plasmaspiegel van EPA en DHA.
  • Omega-3 vetzuren verhogen de effectiviteit van probiotica door de aanhechting van probiotische bacteriën aan de slijmvliezen te verbeteren.
  • Omega-3 vetzuren kunnen de bloeddruk verlagen. Mensen die antihypertensiva gebruiken of een lage bloeddruk hebben, dienen hiermee rekening te houden.
  • Mensen die bloedverdunners gebruiken, dienen de totale inname van langeketen omega-3 vetzuren te beperken tot maximaal 5 gram per dag (omega-3 vetzuren gaan bloedplaatjesaggregatie en trombose tegen).
  • Omega-3 vetzuren kunnen de effectiviteit van anticonvulsiva verhogen.
  • Omega-3 vetzuren verhogen de effectiviteit van etretinaat bij psoriasis.
  • De effectiviteit van antidepressiva kan toenemen bij suppletie met omega 3-vetzuren. 

Veiligheid

Suppletie met EPA/DHA is veilig in de geadviseerde doseringen. Inname van EPA en DHA tot 5 gram per dag leidt niet tot spontane bloedingen of complicaties door bloedingen en is veilig voor mensen die bloedverdunners gebruiken. Tijdens zwangerschap en het geven van borstvoeding kan visolie (die gegarandeerd vrij is van contaminanten) te prefereren zijn boven het eten van vette vis, waarbij onzeker is of deze kwik en andere verontreinigingen bevat (zoals PCB’s en dioxine) die het kind schaden. 

Terug