OrhtoKennis
home | research | nieuws | cursussen | links | contact Nederlands Duits

Item

21-10-2008

Farmaceutische adverteerders beïnvloeden inhoud medische tijdschriften

In de Verenigde Staten is onderzoek gedaan naar de relatie tussen advertenties van farmaceutische bedrijven en het aantal publicaties over voedingssupplementen in 11 vooraanstaande vakbladen. Hierbij werd gekeken naar de hoeveelheid en de grootte van de publicaties alsmede naar het feit of de conclusie van de artikelen negatief of anderszins was.(1)
 
Inleiding
In reactie op verzoeken van burgers en het veelvuldige gebruik van voedingssupplementen hebben de Amerikaanse National Institutes of Health sinds 2003 onderzoek gefinancierd naar de veiligheid en effectiviteit van voedingssupplementen. Dit onderzoek wordt verricht door het University of Maryland Center for Integrative Medicine.(2) Een toenemend aantal wetenschappelijke artikelen zijn sindsdien gepubliceerd en een aantal tijdschriften die specifiek gericht zijn op CAM onderzoek en onderwijs is sindsdien verschenen.

De meeste eerstelijns zorgverleners (huisartsen, etc.) zijn echter geabonneerd op gevestigde en vooraanstaande algemene medische tijdschriften; artikelen in deze tijdschriften worden bovendien vaak geciteerd in richtlijnen en protocollen en door de media om het algemene publiek te informeren. Veel medische tijdschriften worden deels gefinancierd met behulp van advertentieopbrengsten; er is echter geen bestaand onderzoek naar de relatie tussen farmaceutische advertenties en publicaties over voedingssupplementen die in sommige gevallen als concurrerend voor farmaceutische producten gezien kunnen worden.

Over het algemeen is het doel van adverteren om de vraag naar en aankoop van het geadverteerde product te laten toenemen. Consumentenadvertenties voor farmaceutische producten beïnvloeden het consumentengedrag.(3,4) En adverteren in medische tijdschriften en andere marketing die gericht is op zorgverleners beïnvloeden het voorschrijfgedrag.(5,6) Farmaceutische financiering van onderzoek lijkt ook de interpretatie van de resultaten op het gebied van effectiviteit van de producten door de auteur te beïnvloeden.(7) Het is mogelijk dat advertentieopbrengsten medische tijdschriften en hun betaalde personeel beïnvloeden.(5) De potentiële belangenverstrengeling tussen adverteerders, auteurs en redacteuren hebben geresulteerd in het ontstaan van richtlijnen en regels over het meedelen van potentiële belangenverstrengeling, in het bijzonder voor auteurs die schrijven over de effectiviteit en veiligheid van specifieke producten.

Analysemethode
Er is gekeken naar de uitgaven van een jaar van 11 vooraanstaande medische tijdschriften (American Family Physician, British Medical Journal, Canadian Medical Association Journal, Journal of the American Medical Association, the New England Journal of Medicine, Annals of Internal Medicine, Archives of Internal Medicine, Pediatrics, Archives of Pediatrics, Adolescent Medicine, Pediatric Research).

De artikelen over voedingssupplementen werden geclassificeerd als ‘grote artikelen’ (bijv. clinical trials, cohort studies en reviews) of ‘overige’ (bijv. case reports, letters, news etc.). De conclusies aangaande de veiligheid en effectiviteit werden gecodeerd als ‘negatief’ (onveilig of ineffectief ) of ‘overige’ (veilig, effectief, niet nader genoemd, onduidelijk, gemengd). Publicaties over geneesmiddelen op plantaardige basis of allerlei soorten diëten zoals Atkins, specifieke voeding zoals melk werden niet meegeteld. Koffie en thee wel omdat die artikelen vaak gingen over cafeïne of antioxidanten. Advertenties werden onderverdeeld in de categorieën ‘farmaceutisch’ en ‘overige’ (zoals advertenties voor het blad zelf, de uitgevende organisatie, evenementen, andere publicaties, auto’s, kantoorartikelen, stichtingen, opleidingen, etc.). Pagina’s telden als volledige, halve of kwart pagina per type advertentie.

Resultaten
De tijdschriften werden arbitrair in drie groepen onderverdeeld. Een groep met gemiddeld minder dan tien pagina’s farmaceutische advertenties per uitgave, een met meer dan 40 pagina’s en de groep daartussenin. De tijdschriften varieerden van 56 tot 217 pagina’s in lengte waarvan tussen de 4 en 88 pagina’s advertenties waren. Daarvan waren weer tussen de 1,5% en 76% farmaceutisch van aard. Vakbladen in de groep met de meeste farmaceutische advertenties publiceerden bijna 3 keer minder ‘grote artikelen’ over voedingssupplementen per uitgave dan de tijdschriften uit de middelste groep; 0,08 versus 0,21 van de ‘grote artikelen’ gingen over voedingssupplementen. De groep met minder dan tien pagina’s kwam uit op 0,43. Geen enkel artikel dat werd gepubliceerd in de groep met de meeste farmaceutische advertenties betrof een ‘clinical trial’ of ‘cohort studie’.

Zorgen over de veiligheid van supplementen werden minder vaak in clinical trials en cohort studies geopperd dan in andere artikelen. Met andere woorden, hoe grondiger de studie hoe minder kans om onrust te stoken over de veiligheid van supplementen. Tijdschriften met de meeste farmaceutische advertenties waren eerder geneigd om grote artikelen te plaatsen die concludeerden dat voedingssupplementen onveilig waren dan vakbladen in de andere twee groepen (67% om 7% in de middelste groep en 4% in de groep met de minste advertenties). De verschillen op het gebied van uitspraken over effectiviteit waren niet significant en het is positief dat van de 254 artikelen over voedingssupplementen er maar 68 ‘ineffectief’ concludeerden en dat het daarvan in slechts 10 artikelen een clinical trial of cohort studie betrof.

Conclusie
Deze bevindingen ondersteunen de hypothese dat meer farmaceutische advertenties in vooraanstaande medische tijdschriften geassocieerd worden met minder publicatie van artikelen over natuurlijke gezondheidsproducten en dat zij meer negatieve conclusies hebben over de veiligheid van de supplementen. Deze gegevens ondersteunen de huidige inspanningen om belangenverstrengeling te verminderen en om zulke conflicten transparanter te maken. De impact van adverteren op publicaties lijkt niet triviaal te zijn; de uiteindelijke impact van deze tendens op professionele richtlijnen, de gezondheidzorg en overheidsbeleid is een kwestie van groot publiek belang en onderstreept de behoefte aan extra onderzoek aangaande dit onderwerp.

1. Kemper KJ et al: Does pharmaceutical advertising affect journal publication about dietary supplements? BMC Complem and Altern Med 2008, 8:11.
2. Manheimer E et al: NCCAM support for the Cochrane Collaboration CAM Field. Complement Ther Med 2003, 11:268-271.
3. Liu Y et al: Drug information-seeking intention and behavior after exposure to direct- to-consumer advertisement of prescription drugs. Res Social Adm Pharm 2005, 1:251-269.
4. Lyles A: Direct marketing of pharmaceuticals to consumers. Annu Rev Public Health 2002, 23:73-91.
5. Smith R: Medical journals are an extension of the marketing arm of pharmaceutical companies. PLoS Med 2005, 2:e138.
6. Lexchin J: Interactions between physicians and the pharmaceutical industry: what does the literature say? CMAJ 1993, 149:1401-1407.
7. Epstein RA: Influence of pharmaceutical funding on the conclusions of meta-analyses. Bmj 2007, 335:1167.
naar nieuwsoverzicht